قوانین تخته‌نرد؛ کامل و بدون ابهام

۱. وسایل بازی

هر بازیکن ۱۵ مهره دارد. تخته ۲۴ خانهٔ مثلثی، چهار تاس معمولی، دو جام تاس و یک داو با اعداد ۲، ۴، ۸، ۱۶، ۳۲ و ۶۴ دارد.

۲. بخش‌های تخته

شش خانهٔ نزدیک محل خروج، خانهٔ خودی نام دارند و شش خانهٔ بعدی در امتداد مسیر، خانهٔ بیرونی را تشکیل می‌دهند. تیغهٔ میانی «بار» نام دارد و مهره‌های زده‌شده روی آن قرار می‌گیرند.

۳. چیدمان آغازین

از دید هر بازیکن: دو مهره روی خانهٔ ۲۴، پنج مهره روی ۱۳، سه مهره روی ۸ و پنج مهره روی ۶ قرار می‌گیرد. مجموع شمار پیپ آغازین ۱۶۷ است.

۴. هدف بازی

هر ۱۵ مهره را در جهت ثابت به شش خانهٔ خودی برسانید و سپس خارج کنید. نخستین بازیکنی که همهٔ مهره‌هایش را خارج کند برنده است.

۵. جهت حرکت

دو طرف در جهت مخالف حرکت می‌کنند؛ هر مهره از خانهٔ ۲۴ خود به سوی خانهٔ ۱ و خروج پیش می‌رود. برگشتن به عقب مجاز نیست.

۶. آغاز بازی

هر نفر یک تاس می‌اندازد. عدد بزرگ‌تر آغاز می‌کند و همان دو عدد را برای حرکت اول به کار می‌برد؛ در تساوی، هر دو دوباره تاس می‌اندازند.

۷. انداختن تاس

هر تاس یک حرکت جداست. تاس کج یا بیرون از محدوده باید همراه تاس دیگر دوباره انداخته شود. برداشتن تاس پایان نوبت و تأیید حرکت است.

۸. حرکت مهره‌ها

می‌توان دو مهره را هرکدام با یک تاس حرکت داد یا یک مهره را در دو مرحله پیش برد؛ خانهٔ میانی نیز باید باز و قانونی باشد.

۹. جفت

در جفت، عدد چهار بار بازی می‌شود؛ برای نمونه ۴-۴ یعنی چهار حرکت چهارخانه‌ای. همهٔ حرکت‌ها تابع محدودیت خانهٔ بسته‌اند.

۱۰. اجبار استفاده از تاس

اگر بازی هر دو تاس ممکن باشد باید هر دو را بازی کرد. اگر تنها یکی ممکن است همان عدد اجباری است؛ اگر انتخاب میان دو عدد باشد ولی هر دو با هم ممکن نباشند، عدد بزرگ‌تر باید بازی شود.

۱۱. زدن و بار

مهرهٔ تنها «تک» است. فرود روی تک حریف آن را می‌زند و به بار می‌فرستد. خانه‌ای با دو مهره یا بیشتر بسته است و حریف نمی‌تواند روی آن فرود بیاید.

۱۲. ورود از بار

بازیکنی که مهره روی بار دارد پیش از هر حرکت دیگری باید آن را با عدد تاس وارد خانهٔ حریف کند. اگر هیچ ورودی باز نباشد نوبت از دست می‌رود.

۱۳. خارج کردن

فقط وقتی هر ۱۵ مهره در خانهٔ خودی‌اند می‌توان خروج را آغاز کرد. عدد دقیق مهره را خارج می‌کند؛ عدد بزرگ‌تر فقط وقتی مجاز است که مهره‌ای در خانهٔ بالاتر وجود نداشته باشد.

۱۴. برد، گَمون و بک‌گَمون

برد عادی به اندازهٔ مقدار فعلی داو امتیاز دارد. اگر بازنده هنوز هیچ مهره‌ای خارج نکرده باشد، گَمون رخ می‌دهد و امتیاز دوبرابر می‌شود؛ اگر علاوه بر آن مهره‌ای روی بار یا در خانهٔ برنده داشته باشد، بک‌گَمون رخ می‌دهد و امتیاز سه‌برابر می‌شود.

۱۵. داو

پیش از انداختن تاس می‌توان پیشنهاد دوبرابر کردن داد. حریف یا می‌پذیرد و مالک داو می‌شود، یا رد می‌کند و بازی را با ارزش فعلی واگذار می‌کند.

۱۶. قانون کرافورد

در مسابقه، وقتی یکی از بازیکنان برای نخستین بار فقط یک امتیاز تا برد کل مسابقه فاصله دارد، بازی بعدی بدون داو انجام می‌شود. پس از همان یک دست، داو دوباره فعال خواهد شد.

۱۷. قانون جاکوبی

در بازی پولی، اگر داو هنوز چرخانده نشده باشد گَمون و بک‌گَمون فقط یک برابر حساب می‌شوند. این قانون در مسابقه کاربرد ندارد.

۱۸. بیور و راکون

این قراردادها ویژهٔ بازی پولی‌اند: گیرنده می‌تواند بلافاصله دوباره دوبرابر کند و داو را نگه دارد؛ پاسخ بعدی را راکون می‌نامند. باید پیش از بازی بر سر فعال بودنشان توافق کرد.

۱۹. قانون هالند

در بعضی مسابقات قدیمی، پس از کرافورد بازیکن عقب‌افتاده تا دو نوبت اجازهٔ داو نداشت. این قانون استاندارد امروزی نیست و فقط با اعلام برگزارکننده اجرا می‌شود.

۲۰. داو خودکار

در برخی بازی‌های پولی، تساوی تاس آغازین ارزش بازی را خودکار به ۲ می‌رساند. این قرارداد پیش‌فرض مسابقه نیست و باید از قبل روشن شود.

۲۱. مسابقه و بازی پولی

مسابقه تا امتیاز مشخص ادامه دارد و کرافورد و امتیاز مسابقه مهم‌اند. بازی پولی هر دست را با ارزش داو تسویه می‌کند و ممکن است جاکوبی یا بیور داشته باشد.

۲۲. روال مسابقه

تاس‌ها باید آشکار و تخت باشند، حرکت با برداشتن تاس قطعی می‌شود و ساعت یا داور طبق مقررات برگزارکننده عمل می‌کند. خطا را همان لحظه و محترمانه اعلام کنید.

۲۳. خلاصهٔ سریع

هر دو تاس را در صورت امکان بازی کنید؛ مهرهٔ بار اولویت دارد؛ روی دو مهرهٔ حریف فرود نیایید؛ تنها پس از جمع شدن همهٔ مهره‌ها خروج کنید؛ پیشنهاد داو همیشه پیش از تاس است.

پرسش‌های رایج