Chess Moment · Öğren · Ders 2

Şah, mat, pat

Şahın seni neye zorladığı, oyunun ne zaman bittiği ve galibiyetleri çalan beraberlik.

3 dk · 4 adım

Bu, etkileşimli bir dersin yazılı sürümü. Uygulamada her konumu tahtada oynarsın; burada okursun.

Bu ders İngilizceden çevrildi. Konumlar ve hamleler her dilde birebir aynı.

Adım 1 · Şah

Siyah oynar

FEN: 1n2k3/p7/8/8/8/8/6PP/4R1K1 b - - 0 1

e1'deki beyaz kale e dikeyi boyunca siyah şaha saldırıyor. Buna şah denir ve kurallara göre Siyah buna hemen cevap vermek zorundadır.

Siyah'ın şahı şah altında. Siyah ne yapmak zorunda?

Kısa kontrol

  • Şahı kalenin dikeyinden çıkar
  • a7'deki piyonu sür
  • Kaleyi atla al
Doğru cevabı göster

Doğru cevap: Şahı kalenin dikeyinden çıkar — Evet. Şah altındayken hemen harekete geçmelisin: şahı oynat, hattı kapat ya da saldıran taşı al. Burada yalnızca şah oynayabilir.

  • a7'deki piyonu sür — Yasak. Kendi şahını şah altında bırakan her hamle kural dışıdır — önce şah gelir.
  • Kaleyi atla al — b8'deki at a6, c6 ve d7'ye ulaşır — hiçbiri e1 değil. Bu hamlede yardım edemez.

Adım 2 · Şahtan kurtul

Siyah oynar

FEN: 1n2k3/p7/8/8/8/8/6PP/4R1K1 b - - 0 1

Siyah şahı kalenin saldırmadığı bir kareye oynat.

Hamle: Ke8-d8

Güvende. Şah e dikeyinden ayrıldı ve oyun devam ediyor.

Sık yapılan hata: Şahla e dikeyinden ayrıl — d8, f8, d7 ya da f7.

Adım 3 · Mat

Beyaz oynar

FEN: 7k/5K2/8/8/8/8/8/1Q6 w - - 0 1

Mat oyunu bitirir: şah, şah altındadır ve çıkış yolu yoktur. Siyah'ın şahı köşede sıkışmış, f7'deki şahın ise g7 ve g8'i zaten koruyor. Kaçamayacağı şahı bul.

Hamle: Qb1-h1

Şah mat. Şah tehdit altında ve onu kurtarabilecek yasal bir hamle yok.

Sık yapılan hata: Henüz mat yok: siyah şahın hâlâ bir cevabı var. Şahın g7 ve g8'i korurken h dikeyi boyunca şah çek.

Adım 4 · Pat

Siyah oynar

FEN: 7k/5K2/6Q1/8/8/8/8/8 b - - 0 1

Hamle sırası Siyah'ta. h8'in etrafındaki her kareye bak: g6'daki vezir ve f7'deki şah hepsini kontrol ediyor — ama h8'in kendisine saldıran yok.

Siyah şahın yasal hamlesi yok. Sonuç ne?

Kısa kontrol

  • Pat — oyun berabere
  • Mat — Beyaz kazanır
  • Siyah pas geçer, Beyaz yeniden oynar
Doğru cevabı göster

Doğru cevap: Pat — oyun berabere — Doğru. h8'e saldıran yok, yani Siyah şah altında değil — yasal hamlesi de olmayınca bu pat, yani beraberlik. Kazanç pozisyonunu asla böyle elinden kaçırma.

  • Mat — Beyaz kazanır — h8'e bak: ne g6'daki vezir ne de f7'deki şah oraya saldırıyor. Şah yoksa mat da yoktur.
  • Siyah pas geçer, Beyaz yeniden oynar — Satrançta pas geçmek yoktur. Yasal hamlesi olmayan ve şah altında da olmayan oyuncu pat olmuştur; oyun berabere biter.

Ne öğrendin

Şahta kralını güvene al. Mat oyunu bitirir. Pat beraberedir: hamleden önce rakibin yasal yanıtlarını kontrol et.

Bu fikri çalış

Tam da bu dersin öğrettiği şeye dayanan, kamu malı konumlar.