Adım 1 · Şah
Siyah oynar
1n2k3/p7/8/8/8/8/6PP/4R1K1 b - - 0 1e1'deki beyaz kale e dikeyi boyunca siyah şaha saldırıyor. Buna şah denir ve kurallara göre Siyah buna hemen cevap vermek zorundadır.
Siyah'ın şahı şah altında. Siyah ne yapmak zorunda?
Kısa kontrol
- Şahı kalenin dikeyinden çıkar
- a7'deki piyonu sür
- Kaleyi atla al
Doğru cevabı göster
Doğru cevap: Şahı kalenin dikeyinden çıkar — Evet. Şah altındayken hemen harekete geçmelisin: şahı oynat, hattı kapat ya da saldıran taşı al. Burada yalnızca şah oynayabilir.
- a7'deki piyonu sür — Yasak. Kendi şahını şah altında bırakan her hamle kural dışıdır — önce şah gelir.
- Kaleyi atla al — b8'deki at a6, c6 ve d7'ye ulaşır — hiçbiri e1 değil. Bu hamlede yardım edemez.
Adım 2 · Şahtan kurtul
Siyah oynar
1n2k3/p7/8/8/8/8/6PP/4R1K1 b - - 0 1Siyah şahı kalenin saldırmadığı bir kareye oynat.
Hamle: Ke8-d8
Güvende. Şah e dikeyinden ayrıldı ve oyun devam ediyor.
Sık yapılan hata: Şahla e dikeyinden ayrıl — d8, f8, d7 ya da f7.
Adım 3 · Mat
Beyaz oynar
7k/5K2/8/8/8/8/8/1Q6 w - - 0 1Mat oyunu bitirir: şah, şah altındadır ve çıkış yolu yoktur. Siyah'ın şahı köşede sıkışmış, f7'deki şahın ise g7 ve g8'i zaten koruyor. Kaçamayacağı şahı bul.
Hamle: Qb1-h1
Şah mat. Şah tehdit altında ve onu kurtarabilecek yasal bir hamle yok.
Sık yapılan hata: Henüz mat yok: siyah şahın hâlâ bir cevabı var. Şahın g7 ve g8'i korurken h dikeyi boyunca şah çek.
Adım 4 · Pat
Siyah oynar
7k/5K2/6Q1/8/8/8/8/8 b - - 0 1Hamle sırası Siyah'ta. h8'in etrafındaki her kareye bak: g6'daki vezir ve f7'deki şah hepsini kontrol ediyor — ama h8'in kendisine saldıran yok.
Siyah şahın yasal hamlesi yok. Sonuç ne?
Kısa kontrol
- Pat — oyun berabere
- Mat — Beyaz kazanır
- Siyah pas geçer, Beyaz yeniden oynar
Doğru cevabı göster
Doğru cevap: Pat — oyun berabere — Doğru. h8'e saldıran yok, yani Siyah şah altında değil — yasal hamlesi de olmayınca bu pat, yani beraberlik. Kazanç pozisyonunu asla böyle elinden kaçırma.
- Mat — Beyaz kazanır — h8'e bak: ne g6'daki vezir ne de f7'deki şah oraya saldırıyor. Şah yoksa mat da yoktur.
- Siyah pas geçer, Beyaz yeniden oynar — Satrançta pas geçmek yoktur. Yasal hamlesi olmayan ve şah altında da olmayan oyuncu pat olmuştur; oyun berabere biter.
Ne öğrendin
Şahta kralını güvene al. Mat oyunu bitirir. Pat beraberedir: hamleden önce rakibin yasal yanıtlarını kontrol et.
Bu fikri çalış
Tam da bu dersin öğrettiği şeye dayanan, kamu malı konumlar.
- Tek hamlede mat — 12 konum