Londra Sistemi: Çaprazı kapatmadan önce geliştir

Karar ver

Adım 1 · Geleceği olmayan taşı bul

Beyaz oynar

FEN: r1bqkb1r/pp3ppp/2n1pn2/2pp4/3P4/2PBPN2/PP3PPP/RNBQK2R w KQkq - 0 6

Beyaz beş makul hamle yaptı: piyon, piyon, fil, piyon, at. Ama bir beyaz taşın gidecek yeri şimdiden kalmadı.

Hangi beyaz taşın geleceği yok?

Kısa kontrol

c1’deki fil
f3’teki at
d3’teki fil

Doğru cevabı göster

Doğru cevap: c1’deki fil — c1’deki fil yalnızca d2’ye adım atabiliyor. b2, c3 ve e3’teki kendi piyonları her çaprazı tıkıyor. e3, fil kımıldamadan önce oynandı ve kapı filin yüzüne kapandı.

f3’teki at — f3’teki atın beş karesi ve e5’te bir işi var. Sen, çaprazlarını kendi piyonları tıkamış olan taşı ara.
d3’teki fil — d3’teki fil, e3’ün ardında bıraktığı boşluktan dışarı çıktı. Hiç dışarı çıkamayan, öteki fil.

İzle

Adım 2 · Aynı piyonlar, farklı sıra

Beyaz oynar

FEN: rnbqkbnr/pppppppp/8/8/8/8/PPPPPPPP/RNBQKBNR w KQkq - 0 1

Londra sırasına dikkat: önce 2.Bf4. Sonra 3.e3 kapıyı filin önünde değil, arkasında kapatır. d4–e3 piyon zinciri artık aktif bir taşın gerisinde duruyor.

Varyant: 1.d2-d4 d7-d5 2.Bc1-f4 Ng8-f6 3.e2-e3

Senin hamlen

Adım 3 · Önce fil

Beyaz oynar

FEN: rn1qkbnr/ppp1pppp/8/3p1b2/3P4/5N2/PPP1PPPP/RNBQKB1R w KQkq - 2 3

Siyah aynı fikri kopyalayıp filini f5’e çıkardı. Sen de aynısını yap: filini e3’ten önce dışarı al.

İpucu: c1’deki filin hâlâ evinde. e-piyonu kımıldamadan önce onu dışarı çıkar.

Hamle: 3.Bc1-f4

3.Bf4. Fil c1–h6 çaprazında, dışarıda ve c7’ye göz koyuyor. Artık e3 ne zaman istersen gelebilir; hiçbir şeyi kapatmaz.

Burada bunlar da iyi

3.Bc1-g5 — Bu da işe yarar: aynı kural, farklı çapraz. Fil e3’ten önce dışarıda. Londra karesi ise f4; orada ayrıca c7 ile e5’i de gözler.
3.c2-c4 — Güçlü ama başka bir açılış: 3.c4 Vezir Gambiti’dir. Filin bir sonraki hamlede yine rahatça çıkabilir; Londra’da ise f4’e şimdi gider.

Neden başka bir hamle değil?

3.e2-e3 — Önce e3 oynandı ve artık filin yalnızca d2’ye ulaşabiliyor. Geri al: Londra’da fil, piyondan önce evden çıkar.
3.Bc1-d2 — d2 bir çapraz değil, evin içinden bir kare. Fil f4’ten c7 ile e5’i gözler; d2’den hiçbir şeyi gözlemez. Geri al.

İzle

Adım 4 · Beklemen gereken cevap

Siyah oynar

FEN: rnbqkbnr/pp2pppp/8/2pp4/3P1B2/5N2/PPP1PPPP/RN1QKB1R b KQkq - 1 3

Londra’ya Siyah’ın en dolaysız cevabı bu: 3…cxd4, sen daha c3 oynamadan d-piyonuna vuruyor. Filin dışarıda; şimdi doğru geri almayı bulman gerek.

Yanıt: 3…c5xd4

Karar ver

Adım 5 · Hangi geri alma?

Beyaz oynar

FEN: rnbqkbnr/pp2pppp/8/3p4/3p1B2/5N2/PPP1PPPP/RN1QKB1R w KQkq - 0 4

Piyonu geri almanın üç yolu var. Biri zaman kaybettirir, biri piyon.

Hangi geri alma Beyaz’ı rahat bırakır?

Kısa kontrol

4.c3, piyonu geri teklif ederek
4.Qxd4, vezirle alarak
4.e3, bir sonraki hamlede alarak

Doğru cevabı göster

Doğru cevap: 4.c3, piyonu geri teklif ederek — 4.c3. Siyah alırsa 5.Nxc3 tempoyla gelişir. Siyah almazsa cxd4 merkezi yeniden kurar, üstelik fil çoktan merkezin dışındadır.

4.Qxd4, vezirle alarak — 4.Qxd4, 4…Nc6’yı davet eder: vezir bir daha oynamak zorunda kalır, Siyah da bedavaya gelişir.
4.e3, bir sonraki hamlede alarak — 4.e3’e 4…Qa5+ gelir. Araya taş konduktan sonra …dxe3 Siyah’ı bir piyon öne geçirir.

Karar ver

Adım 6 · Fil neden e3’ten önce?

Beyaz oynar

FEN: rnbqkb1r/ppp2ppp/4pn2/3p4/3P1B2/4P3/PPP2PPP/RN1QKBNR w KQkq - 0 4

Piyon zinciri artık kapandı ve fil onun dışında kaldı.

Fil neden e3’ten önce f4’e gitti?

Kısa kontrol

e3 onu içeride hapsederdi
e5’e saldırmak için
Roku hazırlamak için

Doğru cevabı göster

Doğru cevap: e3 onu içeride hapsederdi — Çünkü e3, c1–h6 çaprazını kapatır. Önce fili oynarsan piyon hiçbir şeyi kapatmaz; önce piyonu oynarsan filin tek karesi kalır: d2.

e5’e saldırmak için — Fil gerçekten de f4’ten e5’i gözler ama bu sebep değil, ikramiye. Sıra böyle, çünkü e3 fili c1’de hapsederdi.
Roku hazırlamak için — Mesele rok değil; f1’deki filin ve atın hâlâ oynaması gerekiyor. Sıra, c1’deki filin çaprazıyla ilgili.

Senin hamlen

Adım 7 · Şimdi olmaz

Beyaz oynar

FEN: rnb1kbnr/pp2pppp/1q6/2pp4/3P1B2/4P3/PPP2PPP/RN1QKBNR w KQkq - 1 4

Siyah’ın veziri b2 piyonuna saldırıyor. Kurulum beklemek zorunda: tehdidi çözen hamleyi bul.

İpucu: b2 tehdit altında. Ya onu koru ya da bir piyondan büyük bir tehdit yarat.

Hamle: 4.Nb1-c3

4.Nc3. At gelişir ve Nb5’i tehdit eder. Siyah şimdi b2’yi kaparsa 5.Nxd5 bunun cezasını keser: Nc7+ tehdidi doğar ve vezirin iyi bir karesi kalmaz.

Neden başka bir hamle değil?

4.Bf1-d3 — Sen kuruluma devam ettin, Siyah da b2’yi bedavaya aldı; sırada a1 var. Geri al: bir piyon askıdayken kurulum bekler. Devamı: 4…Qb6xb2
4.c2-c3 — c3, b2’yi korumaz: vezir onu alır. Geri al. Devamı: 4…Qb6xb2
4.b2-b3 — b3 piyonu korur ve oynanabilir. Ama daha güçlü bir cevap var: Siyah’ın b2’yi almasına izin verip bunun cezasını kesen bir gelişim hamlesi. Geri al ve vezir atına bak.
4.Qd1-c1 — Qc1 b2’yi korur ama vezirini bir piyona bağlar. Bir gelişim hamlesi bu işi daha iyi görür. Geri al ve vezir atına bak.

Kendi başına

Adım 8 · Şimdi tek başına

Beyaz oynar

FEN: rnbqkb1r/pppp1ppp/4pn2/8/3P4/5N2/PPP1PPPP/RNBQKB1R w KQkq - 2 3

Henüz piyon zinciri de yok, tehdit de. Vezir filini aktif kalacağı yere koy.

İpucu: Vezir filin hâlâ c1’de. e-piyonu kımıldamadan önce onu geliştir.

Hamle: 3.Bc1-f4

3.Bf4. Fil, daha e3 oynanmadan dışarıda. Artık e3, Bd3 ve c3 istediğin sırayla gelebilir.

Burada bunlar da iyi

3.Bc1-g5 — Bg5 de fili e3’ten önce dışarı çıkarır; bu, Torre kurulumudur. Aynı kural, farklı çapraz.

Neden başka bir hamle değil?

3.e2-e3 — e3 oynanabilir ama az önce c1’deki filin çaprazını kapattı: fil şu anda yalnızca d2’ye ulaşabiliyor. Londra’da önce fil çıkar. Geri al.
3.c2-c4 — Kendi başına güçlü bir hamle, Vezir Gambiti. Ama buradaki görev fil ve o hâlâ c1’de. Geri al ve e3’ten önce onu geliştir.
3.g2-g3 — Fianketto sistemi başka bir açılıştır ve c1’deki fil hâlâ evinde. Geri al.

Kısa bir tekrar

Uygulamada bu konum dersin kendisinde yer almaz; fikrin oturup oturmadığını görmek için daha sonra tekrar olarak karşına çıkar.

Senin hamlen

Fili hayatta tut

Beyaz oynar

FEN: rnbq1rk1/ppp1ppbp/3p1np1/8/3P1B2/4PN2/PPP1BPPP/RN1QK2R w KQ - 0 6

Siyah’ın atı h5’e göz koydu; oradan filine saldıracak. Bu olmadan önce file bir ev hazırla.

İpucu: Siyah at, filine vurmak için hangi kareyi kullanacak? File bir geri çekilme yolu hazırla.

Hamle: 6.h2-h3

6.h3. Artık …Nh5 gelirse fil h2’ye geri çekilir ve çaprazında kalır.

Burada bunlar da iyi

6.Nb1-c3 — Bu da olur, bir gelişim hamlesi. Yalnız şuna dikkat: …Nh5’ten sonra filinin hâlâ h2 karesi olmaz; önce h3 oynamak onu elde tutar.
6.O-O — Rok da iyidir. Ama …Nh5’ten sonra fil g5’e gitmek zorunda kalır ve …h6 ile …g5 onu yine kovalar; önce h3 oynarsan ona h2’yi vermiş olursun.

Neden başka bir hamle değil?

6.c2-c3 — c3 faydalıdır ama …Nh5’ten sonra filin, çaprazında kalmasını sağlayan bir geri çekilme karesi yok. Geri al ve ona h2’yi ver. Devamı: 6…Nf6-h5

Ne öğrendin

Önce fil dışarı, sonra e3. Bir filin önünde kapanan piyon zinciri, bütün oyun boyunca kapalı kalır.

Bir sonraki oyununda

Bir sonraki 1.d4 oyununda: fil e3’ten önce f4’e. Siyah …c5 ve …cxd4 ile d4’e vurduğunda c3 ile cevap ver. …Qb6 b2’ye saldırdığında kuruluma devam etmeden önce bu işi çöz. Bir at h5’e yöneldiğinde h3 oyna ki fil h2’ye çekilebilsin.