
Στήσε ένα ταμπλό 8×8 με 64 τετράγωνα ώστε το κάτω αριστερό τετράγωνο a1 (τετράγωνο 29 στην κλασική αρίθμηση) να είναι σκούρο· βάλε από 12 πούλια σε κάθε πλευρά πάνω στα 32 σκούρα τετράγωνα των τριών πρώτων σειρών και άφησε κενές τις δύο κεντρικές σειρές οκτώ σκούρων τετραγώνων. Μπροστά σου έχεις ακριβώς το ίδιο αρχικό στήσιμο 24 πουλιών με την αγγλική ντάμα. Κι όμως, αν ανοίξεις ένα μενού με τις παραλλαγές της ντάμας στο ίντερνετ ή καθίσεις απέναντι σε παίκτη που παίζει «σάσκι», μέσα σε λίγες κινήσεις θα δεις τους υπολογισμούς σου να ανατρέπονται: ένα απλό πούλι που νόμιζες ασφαλές πίσω από την πλάτη του αντιπάλου τρώγεται προς τα πίσω, και ένα πούλι που μόλις πάτησε στην τελευταία σειρά συνεχίζει την ίδια κίνηση διασχίζοντας όλη τη διαγώνιο.
Αυτό το βραχυκύκλωμα στις πρώτες παρτίδες έχει εξήγηση στη γνωστική ψυχολογία. Το 2003, σε ανασκόπηση στο περιοδικό Trends in Cognitive Sciences, ο Στίβεν Μόνσελ έδειξε ότι η εναλλαγή κανόνων πάνω σε πανομοιότυπα («δισθενή») οπτικά ερεθίσματα συνοδεύεται από μετρήσιμο κόστος εναλλαγής — πιο αργές αποκρίσεις και περισσότερα λάθη — καθώς η ενεργοποίηση και η αναστολή του προηγούμενου πλαισίου κανόνων μεταφέρονται προσωρινά αλλά και μακροπρόθεσμα στη νέα συνθήκη, ενώ η προετοιμασία μειώνει αλλά δεν εξαλείφει το φαινόμενο[1]. Η μελέτη του Μόνσελ αφορούσε εργαστηριακά πειράματα εναλλαγής έργου και όχι παίκτες ντάμας ή ιατρικά ερωτήματα, εξηγεί όμως γιατί όποιος έχει συνηθίσει την κίνηση μόνο προς τα εμπρός στην αγγλική ντάμα ή τις ευθείες γραμμές στην τουρκική ντάμα παραβλέπει αρχικά ένα φάγωμα προς τα πίσω στα ίδια 64 τετράγωνα.
Η ρωσική ντάμα (ρωσ. russkie shashki, γνωστή απλώς ως «σάσκι») είναι το κύριο διαγώνιο παιχνίδι 8×8 στην Ανατολική Ευρώπη και στις χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης[2]. Κρατά το γνώριμο ταμπλό των 32 σκούρων τετραγώνων, αλλά στηρίζεται σε πέντε κανόνες που μετατρέπουν ήσυχες θέσεις κέντρου σε μακρινές αλυσίδες θυσιών[3].
Ποιοι πέντε κανόνες ξεχωρίζουν τη ρωσική ντάμα στο ταμπλό 8×8;
Αν ξέρεις ήδη τους κανόνες της αγγλικής ντάμας, αρκεί να αλλάξεις πέντε συγκεκριμένους κανόνες στον τρόπο που κινούνται, τρώνε και στέφονται τα πούλια[4][3].
- Τα Λευκά παίζουν πρώτα. Στη ρωσική ντάμα ανοίγουν πάντα τα Λευκά, έχοντας επτά νόμιμες πρώτες κινήσεις (
a3-b4,c3-b4,c3-d4,e3-d4,e3-f4,g3-f4καιg3-h4)[3]. Στην αγγλική ντάμα ξεκινούν τα Μαύρα (επίσης με επτά επιλογές), ενώ στη διεθνή ντάμα 10×10, σε ταμπλό 100 τετραγώνων με 50 σκούρα τετράγωνα και 20 πούλια ανά πλευρά (40 συνολικά), τα Λευκά ξεκινούν με εννέα επιλογές[3]. - Απλή κίνηση μπροστά, φάγωμα και προς τα πίσω. Όταν δεν τρώει, το απλό πούλι προχωρά ένα τετράγωνο διαγώνια μόνο προς τα εμπρός. Στο φάγωμα όμως πηδά ένα γειτονικό αντίπαλο πούλι τη φορά τόσο προς τα εμπρός όσο και προς τα πίσω (στα μαθήματα της ιστοσελίδας μας θα συναντήσεις το φάγωμα και ως «πάρσιμο»)[3].
- Ντάμα που τρέχει όλη τη διαγώνιο («ιπτάμενη ντάμα»). Μόλις ένα απλό πούλι φτάσει στην όγδοη σειρά απέναντί του (
b8,d8,f8ήh8για τα Λευκά·a1,c1,e1ήg1για τα Μαύρα), γίνεται ντάμα που τρέχει όλη τη διαγώνιο — η λεγόμενη ιπτάμενη ντάμα (ρωσ. damka)[3]. Γλιστρά και τρώει σε οποιονδήποτε αριθμό κενών τετραγώνων μπροστά ή πίσω πάνω σε ανοιχτή διαγώνιο, και σταματά σε όποιο ελεύθερο τετράγωνο πέρα από το φαγωμένο πούλι διαλέξεις, εκτός αν ένα συγκεκριμένο τετράγωνο επιβάλλεται ώστε να συνεχιστεί υποχρεωτικό πολλαπλό φάγωμα[3]. - Υποχρεωτικό φάγωμα με ελεύθερη επιλογή διαδρομής και «φρένα» στο ταμπλό. Αν υπάρχει φάγωμα, οφείλεις να φας και να συνεχίσεις την αλυσίδα με το ίδιο πούλι ώσπου να μην απομένει άλλο άλμα. Όταν υπάρχουν δύο ή περισσότερες διαδρομές, διαλέγεις ελεύθερα όποια θέλεις: μπορείς νόμιμα να φας ένα πούλι αντί για δύο ή τρία, χωρίς κανόνα πλειοψηφίας όπως στη βραζιλιάνικη 8×8 ή στη διεθνή 10×10[3]. Παράλληλα ισχύει ο κανόνας του «τουρκικού χτυπήματος»: τα πούλια που πηδάς μένουν πάνω στο ταμπλό ως εμπόδια μέχρι να ολοκληρωθεί όλη η σειρά σου· επιτρέπεται να περάσεις το ίδιο κενό τετράγωνο πάνω από μία φορά, αλλά απαγορεύεται να πηδήξεις το ίδιο αντίπαλο πούλι δεύτερη φορά ή να γυρίσεις 180 μοίρες αμέσως πίσω[3].
- Ακαριαία στέψη στη μέση του άλματος. Αν ένα απλό πούλι πατήσει στην όγδοη σειρά κατά τη διάρκεια φαγώματος και από εκεί υπάρχει επόμενο άλμα ως ιπτάμενη ντάμα, γίνεται ντάμα εκείνη ακριβώς τη στιγμή και συνεχίζει αμέσως την ίδια κίνηση πετώντας στη διαγώνιο[3].
Πώς αλλάζει μια ολόκληρη παρτίδα η στέψη στη μέση του άλματος;
Όσοι παίζουν ντάμα στο ίντερνετ μπερδεύουν συχνά τη ρωσική ντάμα με τη βραζιλιάνικη ή το pool checkers, επειδή και τα τρία παιχνίδια στήνονται σε ταμπλό 8×8, ξεκινούν με τα Λευκά, επιτρέπουν φάγωμα προς τα πίσω και έχουν ιπτάμενες ντάμες[3]. Αυτή η σύγχυση ανήκει στους κανόνες της ντάμας που προκαλούν διαφωνίες και λύνεται μόλις δεις τι συμβαίνει στην τελευταία σειρά στη μέση μιας αλυσίδας.
| Παραλλαγή | Ταμπλό και πούλια | Πρώτη κίνηση | Υποχρέωση μέγιστου φαγώματος | Τι γίνεται αν απλό πούλι πατήσει στην τελευταία σειρά στη μέση φαγώματος |
|---|---|---|---|---|
| Ρωσική ντάμα (σάσκι) | 8×8 (32 σκούρα), 12 ανά πλευρά | Τα Λευκά (επτά κινήσεις) | Όχι· ελεύθερη επιλογή | Γίνεται αμέσως ιπτάμενη ντάμα και συνεχίζει την ίδια σειρά ως ντάμα |
| Βραζιλιάνικη ντάμα | 8×8 (32 σκούρα), 12 ανά πλευρά | Τα Λευκά (επτά κινήσεις) | Ναι· τα περισσότερα πούλια | Συνεχίζει μόνο αν υπάρχει άλμα ενός τετραγώνου ως απλό πούλι· αν φύγει, μένει απλό |
| Pool checkers | 8×8 (32 σκούρα), 12 ανά πλευρά | Τα Λευκά (επτά κινήσεις) | Όχι· ελεύθερη επιλογή | Γίνεται ντάμα και η σειρά τελειώνει αμέσως εκεί |
| Αγγλική ντάμα | 8×8 (32 σκούρα), 12 ανά πλευρά | Τα Μαύρα (επτά κινήσεις) | Όχι· φάγωμα μόνο μπροστά | Γίνεται ντάμα ενός βήματος και η σειρά τελειώνει αμέσως εκεί |
| Διεθνής ντάμα | 10×10 (50 σκούρα), 20 ανά πλευρά | Τα Λευκά (εννέα κινήσεις) | Ναι· τα περισσότερα πούλια | Συνεχίζει μόνο ως απλό πούλι· στέφεται μόνο αν σταματήσει στην τελευταία σειρά |
Δες στην παρακάτω επαληθευμένη θέση πώς αυτός ο ένας κανόνας χωρίζει τις παραλλαγές του 8×8[5]. Τα Λευκά έχουν απλά πούλια στα b6 (τετράγωνο 9) και a3 (τετράγωνο 21), τα Μαύρα έχουν απλά πούλια στα c7 (τετράγωνο 6), g5 (τετράγωνο 16) και f2 (τετράγωνο 27), και παίζουν τα Λευκά.

Στην αγγλική ντάμα, στο pool checkers και στη βραζιλιάνικη ντάμα, η μόνη νόμιμη κίνηση είναι το b6:d8 (9x2)[5]. Το λευκό πούλι τρώει μόνο ένα μαύρο πούλι (c7) και σταματά στο d8 (τετράγωνο 2): στην αγγλική και στο pool checkers η στέψη κλείνει τη σειρά, ενώ στη βραζιλιάνικη το πούλι δεν στέφεται εν κινήσει και ως απλό πούλι δεν φτάνει το g5[5]. Τα μαύρα πούλια στα g5 και f2 μένουν στο ταμπλό, και στην επόμενη κίνηση το f2 κάνει ντάμα.
Στη ρωσική ντάμα η κίνηση b6:d8:h4:e1 (9x2x20x31) αλλάζει τα πάντα: το b6 (τετράγωνο 9) πηδά το c7 (τετράγωνο 6) στο d8 (τετράγωνο 2), γίνεται ακαριαία ιπτάμενη ντάμα στη μέση της σειράς, γλιστρά πάνω από δύο κενά τετράγωνα (e7 / τετράγωνο 7 και f6 / τετράγωνο 11) για να φάει το g5 (τετράγωνο 16) προς το h4 (τετράγωνο 20), στρίβει στη διαγώνιο h4–e1 και περνά το κενό g3 (τετράγωνο 24) πάνω από το f2 (τετράγωνο 27) ως το e1 (τετράγωνο 31), καθαρίζοντας και τα τρία μαύρα πούλια σε μία σειρά[5]. Γι’ αυτό στη βασική στρατηγική στην ντάμα της ρωσικής σχολής κάθε αφύλακτο τετράγωνο της όγδοης σειράς κρύβει κίνδυνο άμεσης αντεπίθεσης.
Από την απαγόρευση του 1551 στα σοβιετικά πρωταθλήματα: πώς διαμορφώθηκαν τα σάσκι;
Το πρώτο μεγάλο ορόσημο στις ρωσικές πηγές είναι απαγορευτικό: το 1551 στη Μόσχα, επί Ιβάν Δ΄, η Σύνοδος των Εκατό Κεφαλαίων (Stoglav) κατέταξε το σκάκι και τα σάσκι στα απαγορευμένα παιχνίδια[6]. Το 1649 ο νομικός κώδικας Sobornoye Ulozheniye ήρε την απαγόρευση, και στις αρχές του 18ου αιώνα ο Πέτρος Α΄ έβαλε τα σάσκι στις συναθροίσεις της αυλής του[6].

Τον 19ο αιώνα το παιχνίδι απέκτησε γραπτή θεωρία. Το 1803 ο Νικολάι Καραμζίν δημοσίευσε στο Vestnik Evropy το πρώτο ρωσικό δοκίμιο για την ντάμα, και το 1827 στην Αγία Πετρούπολη ο Αλεξάντρ Ντμίτριεβιτς Πετρόφ (1794–1867) εξέδωσε το πρώτο ρωσικό βιβλίο για τα σάσκι[7][6]. Παράλληλα το παιχνίδι πέρασε στη λογοτεχνία, στην ποίηση του Αλεξάντρ Πούσκιν και στις «Νεκρές Ψυχές» του Νικολάι Γκόγκολ το 1842, στην παρτίδα του Τσίτσικοφ με τον Νοζντριόφ[6].
Η ενοποίηση των κανόνων ήρθε το 1884, όταν ο Μιχαήλ Γκονιάεφ (1849–1891) δημοσίευσε στα τεύχη 15–16 του περιοδικού Raduga τον πρώτο ενιαίο κώδικα — καταργώντας επίσημα την ποινή fuk (το «φύσημα» του πουλιού όταν παρέλειπες διαθέσιμο φάγωμα) και καθιερώνοντας το υποχρεωτικό φάγωμα[6]. Το 1894 στη Μόσχα ο Πάβελ Μποντιάνσκι οργάνωσε το πρώτο Πανρωσικό Πρωτάθλημα (οκτώ παίκτες σε διπλό γύρο, όπου μοιράστηκαν την πρώτη θέση ο Σεργκέι Βοροντσόφ και ο Φιόντορ Κάουλεν· ακολούθησαν το 1895 με 14 παίκτες, το 1898 με 12 και το 1901 με 15) και από το 1897 εξέδιδε στο Κίεβο το μηνιαίο Shashki, ξεπερνώντας τα 50 τεύχη σε πέντε χρόνια[6].
Στη σοβιετική εποχή το πρώτο Πρωτάθλημα Ανδρών ΕΣΣΔ έγινε το 1924 (20 παίκτες, νικητής ο Βασίλι Μεντκόφ), το πρώτο Γυναικών το 1936 (20 παίκτριες, νικήτρια η Εκατερίνα Σουστσίνσκαγια) και το 1937 εκδόθηκε ο Ενιαίος Κώδικας, με πάνω από 100.000 οργανωμένους παίκτες πριν από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο[6]. Στη Ρίγα το περιοδικό Shashki τύπωσε 330 τεύχη το διάστημα 1959–1992, το 1961 ο Ζινόβι Τσίρικ έγινε ο πρώτος γκραν μετρ της ΕΣΣΔ, το 1966 ξεκίνησε η νεανική διοργάνωση Chudo-shashki, και συνολικά από το 1924 ως το 1991 έγιναν 51 πρωταθλήματα ανδρών και 35 γυναικών[6].
Για να περιορίσει τις αποστηθισμένες ισοπαλίες, ο Βλαντίμιρ Γκαγκάριν καθιέρωσε το 1972 τα μικρο-ματς δύο παρτίδων (μία με κάθε χρώμα), ενώ στη σύγχρονη αγωνιστική πρακτική προστέθηκαν οι κληρώσεις αρχικών κινήσεων και τα «ιπτάμενα πούλια» (letuchie shashki), όπου ένα πούλι κάθε πλευράς ξεκινά σε κληρωμένο τετράγωνο[6]. Μετά τα πρώτα παγκόσμια πρωταθλήματα βραζιλιάνικης ντάμας 64 τετραγώνων το 1985, το πρώτο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα ρωσικής ντάμας διεξήχθη το 1993 (και το πρώτο αφρικανικό το 2016)[2]. Με τους ίδιους κανόνες παίζονται επίσης τα Poddavki (αντίστροφη ντάμα, όπου νικά όποιος χάσει όλα τα πούλια του ή μείνει πρώτος χωρίς νόμιμη κίνηση) και τα Bashni (ντάμα πύργων, όπου τα φαγωμένα πούλια μπαίνουν κάτω από το πούλι που τα έφαγε σχηματίζοντας στήλες)[2].
Πώς χαρτογραφούν οι Ρώσοι τις διαγωνίους και πώς κερδίζει το τρίγωνο του Πετρόφ;
Στα φινάλε της ντάμας με ντάμες ενός βήματος, δύο ντάμες κερδίζουν εύκολα μία. Στη ρωσική ντάμα, αντίθετα, δύο ιπτάμενες ντάμες απέναντι σε μία φέρνουν σχεδόν πάντα ισοπαλία· η ελάχιστη υπεροχή που κερδίζει αναγκαστικά σε ανοιχτό ταμπλό είναι τρεις ιπτάμενες ντάμες εναντίον μίας[8].
Για να συντονίσεις τρεις ντάμες χωρίς άσκοπες κινήσεις, η ρωσική θεωρία χωρίζει τα 32 σκούρα τετράγωνα σε τέσσερις ζώνες[8]:
- Μεγάλος Δρόμος (bol’shaya doroga,
a1–h8): η κύρια διαγώνιος οκτώ τετραγώνων στη μέση του ταμπλό. - Διπλές διαγώνιοι (dvoyniki,
a7–g1καιb8–h2): οι δύο διαγώνιοι επτά τετραγώνων εκατέρωθεν του Μεγάλου Δρόμου. - Τριπλές διαγώνιοι (troyniki,
a3–f8καιc1–h6): οι δύο διαγώνιοι έξι τετραγώνων που τέμνουν τις dvoyniki στα τέσσερα τετράγωνα-κλειδιάc5(14),d6(10),e3(23) καιf4(19). - Περιμετρικό πλαίσιο (kosyak,
a5–d8–h4–e1): το τετράπλευρο που ενώνει τα τέσσερα ακριανά τετράγωναa5(13),d8(2),h4(20) καιe1(31).
Το 1827 στην Αγία Πετρούπολη ο Αλεξάντρ Πετρόφ, χτίζοντας πάνω στην ισπανική πραγματεία Pé de Galo του Πέδρο Ρουίθ Μοντέρο από το 1591, έδειξε ότι τρεις ιπτάμενες ντάμες που κρατούν τον Μεγάλο Δρόμο a1–h8 παγιδεύουν τη μοναχική αντίπαλη ντάμα σε 12 κινήσεις ή λιγότερες — και μέσα σε 15 κινήσεις ακόμη κι αν χρειαστεί πρώτα να καταλάβουν τη δεύτερη dvoynik ως την έβδομη ή όγδοη κίνηση[7][8].

Στο διάγραμμα του τριγώνου του Πετρόφ τα Λευκά έχουν ντάμες στα c3 (τετράγωνο 22), c5 (τετράγωνο 14) και f4 (τετράγωνο 19) απέναντι στη μαύρη ντάμα στο d8 (τετράγωνο 2)[8][5]. Τα Λευκά κερδίζουν το πολύ σε τέσσερις κινήσεις με το 1. c3-a5 (22-13)[5]:
- Αν τα Μαύρα παίξουν
1…d8-c7ή1…d8-b6, χάνουν αμέσως από το2. a5:d8ή2. a5:c7· στο1…d8-e7απαντά το2. c5:f8και στο1…d8-g5το2. f4:h6[5]. - Στο
1…d8-f6(2-11), τα Λευκά προσφέρουν διαδοχικά δύο θυσίες προσέλκυσης:2. c5-e7(14-7, υποχρεωτικό2…f6:d8), έπειτα3. f4-c7(19-6, υποχρεωτικό3…d8:b6) και4. a5:d8(13x2)[5]. - Στο συμμετρικό
1…d8-h4(2-20), έρχεται το2. c5-f2(14-27, υποχρεωτικό2…h4:e1), έπειτα3. f4-d2(19-26, υποχρεωτικό3…e1:c3ή3…e1:b4) και4. a5:e1[5]. (Εξίσου κερδίζει σε τέσσερις κινήσεις και το1. f4-d2/19-26του Μοντέρο[8][5].)
Η ακρίβεια εδώ είναι ζήτημα κανονισμού: στη ρωσική ντάμα, 15 κινήσεις από κάθε πλευρά μόνο με ντάμες χωρίς φάγωμα ή κίνηση απλού πουλιού φέρνουν ισοπαλία, όπως και η τριπλή επανάληψη της ίδιας θέσης[8].

Κάθε παράδοση προσαρμόζει το χρονόμετρο ισοπαλίας στην εμβέλεια των νταμών της[8]: στην αγγλική και στην ιταλική ντάμα το όριο είναι 40 κινήσεις, στη διεθνή 10×10 είναι 25, στην τουρκική παραλλαγή (δες τη σύγκριση στην ιταλική και τουρκική ντάμα) είναι 16, στη ρωσική ντάμα πέφτει στις 15, και στο αμερικανικό pool checkers (APCA) το όριο τριών νταμών με μία είναι μόλις 13 κινήσεις[8]. Εφόσον η μέθοδος του Πετρόφ από το a1–h8 χρειάζεται έως 12 κινήσεις, στη ρωσική ντάμα απομένουν μόνο τρεις κινήσεις περιθώριο για να καταλάβεις τον Μεγάλο Δρόμο.
Έλυσαν οι υπολογιστές τη ρωσική ντάμα και τι δείχνουν οι έρευνες για τη σκέψη;
Όταν διαβάζεις πώς έλυσαν οι υπολογιστές την αγγλική ντάμα, χρειάζεται μια βασική διάκριση: η απόδειξη του Τζόναθαν Σέφερ και των συνεργατών του το 2007 στο Science κάλυψε αποκλειστικά την αγγλική ντάμα 8×8[9]. Ύστερα από 18 χρόνια υπολογισμών (1989–2007) πάνω σε περίπου 5 × 10^20 θέσεις — 500 δισεκατομμύρια δισεκατομμυρίων, περίπου 1.000.000 φορές το μέγεθος του Connect Four — με βάση δεδομένων έως 10 πουλιών (39 τρισεκατομμύρια θέσεις), έδειξαν ότι το τέλειο παιχνίδι καταλήγει σε ισοπαλία[9]. Η ρωσική ντάμα έχει διαφορετικό δέντρο κινήσεων λόγω του φαγώματος προς τα πίσω, των ιπτάμενων νταμών και της στέψης στη μέση του άλματος, και παραμένει χωρίς δημοσιευμένη μαθηματική επίλυση από την αρχική θέση των 24 πουλιών[9].
Στο πεδίο της γνωστικής γήρανσης, οι μεγάλες μελέτες παρατήρησης δείχνουν συσχετίσεις που απαιτούν μετρημένη ερμηνεία. Στη γαλλική μελέτη κοόρτης PAQUID, ο Ζαν-Φρανσουά Νταρτίγκ και οι συνεργάτες του (2013, BMJ Open) παρακολούθησαν επί 20 χρόνια 3.675 ηλικιωμένους χωρίς αρχική διάγνωση άνοιας (το 32,2% έπαιζε τακτικά επιτραπέζια όπως ντάμα, σκάκι και χαρτιά) και κατέγραψαν 840 περιστατικά άνοιας[10]. Με στάθμιση για ηλικία, φύλο και εκπαίδευση, οι παίκτες είχαν κατά 15% χαμηλότερο λόγο κινδύνου άνοιας (HR 0,85, 95% ΔΕ 0,74–0,99, p = 0,04), πιο ήπια πτώση στο τεστ MMSE (β = 0,011, p = 0,03) και λιγότερα περιστατικά κατάθλιψης (HR 0,84, 95% ΔΕ 0,72–0,98)· μόλις όμως συνυπολογίστηκαν η αρχική βαθμολογία MMSE και η αρχική κατάθλιψη, η στάθμιση μηδένισε τη διαφορά στον κίνδυνο άνοιας (HR 0,96, 95% ΔΕ 0,82–1,12, p = 0,61)[10].
Στη Σκωτία, οι Ντρου Άλτσουλ και Ίαν Ντίρι (2020, The Journals of Gerontology: Series B) παρακολούθησαν 1.091 ενήλικες γεννημένους το 1936 σε 14 γνωστικές δοκιμασίες επί 68 χρόνια (στις ηλικίες 11, 70, 73, 76 και 79 ετών)[11]. Αφού συνυπολόγισαν την επίδοση στα 11, την εκπαίδευση, το φύλο, την κοινωνική τάξη και την υγεία, βρήκαν ότι το συχνότερο παιχνίδι αναλογικών επιτραπέζιων στα 70 και στα 76 συμβάδιζε με ελαφρώς μικρότερη σχετική κάμψη από τα 11 ως τα 70 και βραδύτερη υποχώρηση στη μνήμη και στην ταχύτητα επεξεργασίας μεταξύ 70 και 79 ετών[11]. Και οι δύο μελέτες είναι παρατηρησιακές και δεν τεκμηριώνουν αιτιώδη αποτροπή νευρολογικής νόσου. Παράλληλα, η ανασκόπηση των Τζοβάνι Σάλα και Φερνάν Γκομπέ (2017, Current Directions in Psychological Science) έδειξε ότι η εξάσκηση σε επιτραπέζια χτίζει ειδική ικανότητα υπολογισμού πάνω στο ταμπλό, ενώ στις μελέτες με ενεργή ομάδα ελέγχου η «μακρινή μεταφορά» στο γενικό IQ ή στις σχολικές επιδόσεις πλησιάζει το μηδέν[12].
Πού μπορείς να μάθεις και να παίξεις ρωσική ντάμα στο Checkers Crown;
Στο Checkers Crown, στο πρόγραμμα περιήγησης και στις εφαρμογές για iOS και Android (με περιβάλλον σε 11 γλώσσες), η ρωσική ντάμα είναι μία από τις οκτώ διαθέσιμες παραλλαγές δίπλα στην αγγλική, τη διεθνή 10×10, τη βραζιλιάνικη, το pool checkers, την ιταλική, την τουρκική ντάμα και τη γερμανική ντάμα[13][14].
Όταν επιλέγεις να παίξεις ντάμα online, οι βαθμολογημένες παρτίδες διεξάγονται ενιαία στην αγγλική ντάμα 8×8 με χρονόμετρο 10 λεπτά + 5 δευτ., ώστε όλοι οι παίκτες να βρίσκουν γρήγορα παρτίδα σε μία κοινή ουρά[15]. Τη ρωσική ντάμα (σάσκι) την παίζεις εκτός σύνδεσης εναντίον του υπολογιστή ή με δεύτερο παίκτη στην ίδια συσκευή, ενώ στα τέσσερα διαδραστικά μαθήματα ρωσικής ντάμας εξασκείσαι βήμα βήμα στα βασικά του ταμπλό, στην ελεύθερη επιλογή αλυσίδας, στις ιπτάμενες ντάμες και στον κανόνα της άμεσης στέψης[13].
Συχνές ερωτήσεις για τη ρωσική ντάμα
Ποια είναι η βασική διαφορά ανάμεσα στη ρωσική και στη βραζιλιάνικη ντάμα;
Και οι δύο παίζονται στα 32 σκούρα τετράγωνα του 8×8 με 12 πούλια ανά πλευρά, τα Λευκά στην πρώτη κίνηση, φάγωμα προς τα πίσω και ιπτάμενες ντάμες, αλλά διαφέρουν σε δύο κανόνες[3]. Στη βραζιλιάνικη ντάμα επιβάλλεται η διαδρομή που τρώει τα περισσότερα πούλια, ενώ στη ρωσική διαλέγεις ελεύθερα οποιαδήποτε νόμιμη αλυσίδα. Επίσης, στη ρωσική ντάμα το απλό πούλι που πατά στην όγδοη σειρά στη μέση φαγώματος γίνεται αμέσως ιπτάμενη ντάμα και συνεχίζει την ίδια σειρά, ενώ στη βραζιλιάνικη στέφεται μόνο αν σταματήσει εκεί[3].
Επιτρέπεται το απλό πούλι να κινείται προς τα πίσω χωρίς να τρώει;
Όχι. Το απλό πούλι προχωρά ένα τετράγωνο διαγώνια αποκλειστικά προς τα εμπρός[3]. Προς τα πίσω κινείται μόνο όταν τρώει αντίπαλο πούλι, είτε σε μονό άλμα είτε μέσα σε πολλαπλή αλυσίδα. Ελεύθερη κίνηση προς τα πίσω χωρίς φάγωμα έχει μόνο η ιπτάμενη ντάμα[3].
Πότε λήγει ισόπαλη μια παρτίδα στη ρωσική ντάμα;
Εκτός από τη συμφωνία ισοπαλίας ή το αμοιβαίο μπλοκάρισμα χωρίς τρόπο διάσπασης, η παρτίδα λήγει ισόπαλη αν επαναληφθεί τρεις φορές η ίδια ακριβώς θέση με τον ίδιο παίκτη στη σειρά ή αν συμπληρωθούν 15 συνεχόμενες κινήσεις από κάθε πλευρά μόνο με ντάμες, χωρίς φάγωμα και χωρίς κίνηση απλού πουλιού[8].
Υπάρχει στη ρωσική ντάμα η ποινή του «φυσήματος» αν ξεχάσω να φάω;
Όχι. Η παλιά ποινή του «φυσήματος» (ρωσ. fuk), όπου ο αντίπαλος σήκωνε από το ταμπλό το πούλι σου όταν παρέλειπες διαθέσιμο φάγωμα, καταργήθηκε επίσημα στη Ρωσία το 1884 με τον κώδικα του Μιχαήλ Γκονιάεφ[6]. Το φάγωμα είναι υποχρεωτικό: αν υπάρχει νόμιμο άλμα, δεν επιτρέπεται απλή κίνηση και οφείλεις να παίξεις το φάγωμα.
Πηγές
- Monsell, S. (2003). “Task switching.” Trends in Cognitive Sciences, 7(3), 134–140.
- Wikipedia contributors. “Russian draughts.” Wikipedia, The Free Encyclopedia.
- Boardgammon. “Russian Draughts Rules — Шашки (Shashki).”
- Boardgammon. “Checkers Rules: Board Setup, Forced Captures, Kings, and Draws.”
- Boardgammon. “Exact 8×8 Russian draughts move-tree verification for mid-jump crowning (9x2x20x31) and Petrov’s Triangle ([c3, c5, f4] vs. d8).”
- Авторы Википедии. «Русские шашки». Википедия, свободная энциклопедия.
- Petrov, A. D. (1827). Rukovodstvo k osnovatel’nomu poznaniyu shashechnoy igry, ili Iskusstvo obygryvat’ vsekh v prostye shashki [Guide to a Thorough Knowledge of the Game of Draughts]. St. Petersburg: Tipografiya Smirdina.
- Авторы Википедии. «Треугольник Петрова». Википедия, свободная энциклопедия.
- Schaeffer, J., Burch, N., Björnsson, Y., Kishimoto, A., Müller, M., Lake, R., Lu, P., & Sutphen, S. (2007). “Checkers Is Solved.” Science, 317(5844), 1518–1522.
- Dartigues, J.-F., Foubert-Samier, A., Le Goff, M., Viltard, M., Amieva, H., Orgogozo, J.-M., Barberger-Gateau, P., & Helmer, C. (2013). “Playing board games, cognitive decline and dementia: a French population-based cohort study.” BMJ Open, 3(8), e002998.
- Altschul, D. M., & Deary, I. J. (2020). “Playing Analog Games Is Associated With Reduced Declines in Cognitive Function: A 68-Year Longitudinal Cohort Study.” The Journals of Gerontology: Series B, 75(3), 474–482.
- Sala, G., & Gobet, F. (2017). “Does Far Transfer Exist? Negative Evidence From Chess, Music, and Working Memory Training.” Current Directions in Psychological Science, 26(6), 515–520.
- Boardgammon. “Checkers Variants Around the World.”
- Boardgammon. “Checkers Crown: Play Checkers Online.”
- Boardgammon. “Checkers Crown: Play Checkers in Your Browser.”
Βρήκες λάθος ή κάποια φράση που δεν στέκει; Γράψε μας


