DamaStratejiTarihBeyin ve bilimNasıl çalışır?

Rus daması nasıl oynanır: geriye taş alma, uçan dama ve Petrov üçgeni

Rus daması (şaşki), 8×8 tahtanın 32 koyu karesinde taraf başına 12 taşla çapraz oynanır: beyaz başlar, sıradan taşlar geriye doğru da taş alır, alma yolları arasında seçim serbesttir ve son sıraya değen taş tur ortasında anında uçan damaya dönüşüp aynı hamlede taş almaya devam eder. Düz ileri ve yana oynanan Türk damasının da tek adımlık İngiliz damasının da alışkanlıklarını tersine çeviren bu kurallar, tanıdık 64 kareyi keskin bir kombinezon oyununa dönüştürür.

Yazan: Boardgammon10 dakikalık okuma

Bu yazı araştırmaları aktarır; tıbbi tavsiye değildir. Tavla uygulaması geliştiriyoruz; dolayısıyla bu sorunun yanıtında çıkarımız var.

Sonbahar sabahı zeytin yeşili boyalı ahşap park masasında üst üste konmuş iki açık renk huş ağacı dama taşı, açık ahşap kutuda krem ve ceviz taşlar ile gümüş bardak tutucuda siyah çay
Geleneksel Rus şaşki takımında son sıraya ulaşan taş, üzerine ikinci bir taş konarak açık çaprazlar boyunca süzülen uçan damaya dönüşür.Görsel: Generated with Google Gemini · Çizim yapay zekâyla üretildi.

Masaya 64 karelik tanıdık bir tahta koyup kutudan her iki taraf için dörder taşı kenara ayırdığınızda, karşınıza Türkiye’de tek başına “dama” dediğimiz oyundan bambaşka bir hesap düzeni çıkar. Karşınızdaki oyun Rus daması, Rusçadaki adıyla şaşki (russkiye şaşki): 8×8 tahtanın yalnızca 32 koyu karesinde, taraf başına 12 taşla (toplam 24 taş) çapraz oynanan Doğu Avrupa geleneği. Kahvehanede oynadığımız Türk daması kurallarında 16 taş ikinci ve üçüncü sıraların tamamını doldurur, düz ileri veya yana yürür ve çapraz hatlara girmez; halk arasında “çapraz dama” diye aranan İngiliz damasında ise taşlar aynı 32 koyu kareye dizilir ama ne sıradan taş geriye taş alabilir ne de dama olan taş birden fazla kare uçabilir. Dünyada oynanan sekiz dama türünü yan yana koyduğunuzda Rus daması tam bu iki alışkanlığın kesişiminde durur: İngiliz damasıyla aynı 8×8 çapraz dizilişi paylaşır, fakat uçan daması ve keskin zincirleriyle Türk daması oyuncularının sevdiği kombinezon derinliğini çapraz eksene taşır.

İlk elinizde üzerinden atladığınız taşı daha zincir bitmeden kaldırmaya uzanıyorsanız ya da arkanızdaki rakip taşı alabileceğinizi gözden kaçırıyorsanız bunun açık bir nedeni vardır. Bilişsel psikolog Stephen Monsell, 2003’te Trends in Cognitive Sciences dergisinde (cilt 7, sayı 3, sayfa 134–140) yayımladığı görev değiştirme (task switching) derlemesinde, aynı görsel uyarana (“iki değerli uyaran”) iki ayrı kural seti uygulandığında ölçülebilir bir “geçiş maliyeti” doğduğunu gösterdi[1]. Önceki görev kümesinin etkinliği ve bastırma izi sonraki hamleye taşınır; önceden hazırlansanız bile tepki süresi uzar ve hata oranı yükselir[1]. Monsell’in çalışması dama oyuncuları veya klinik sağlık üzerine değil, laboratuvar ortamındaki görev geçişleri üzerine bir psikoloji derlemesidir[1]; ancak aynı 64 kareye bakan bir Türk daması oyuncusunun neden çoğunluk kuralını aradığını ya da İngiliz damasına alışkın bir oyuncunun neden 8. sırada erken durduğunu net biçimde açıklar.

Checkers Crown’da bu ayrım oyun modlarına da yansır: çevrimiçi dereceli eşleştirme, oyuncuları tek bir hızlı havuzda buluşturmak için 8×8 İngiliz damasında (10+5 saat temposuyla) çalışır; Rus daması ve Türk daması dahil sekiz kural setinin tamamı ise bilgisayara karşı çevrimdışı ya da aynı cihazda iki kişilik oynanır[2].

Rus daması ile Türk daması ve İngiliz daması arasında hangi kurallar değişir?

Rus damasının başlangıç dizilişi İngiliz daması kurallarıyla dışarıdan aynı görünür: 8×8 tahta (64 kare), yalnızca 32 koyu kare kullanılır ve beyazın sol alt köşesindeki a1 karesi (29 numaralı kare) koyudur[3]. Her oyuncu kendi tarafındaki ilk 3 sıranın koyu karelerine 12 taş dizer; toplam 24 taş yerleşir ve ortadaki 2 sıra (8 koyu kare) boş kalır[3]. İlk hamleden itibaren beş temel kural şaşkiyi ayırır[3][4]:

  1. Beyaz başlar ve 7 açılış seçeneği vardır. İngiliz damasında ilk hamleyi koyu renk yaparken (7 açılış hamlesiyle), Rus damasında beyaz başlar ve 7 yasal açılış hamlesinden birini seçer[3]. Kıyaslamak gerekirse 100 karelik (50 koyu kare, taraf başına 20 ve toplam 40 taş) tahtadaki 10×10 uluslararası dama kurallarında beyazın 9 açılış hamlesi vardır[3].
  2. Sıradan taş ileri yürür ama hem ileri hem geriye taş alır. Damasız taş boş kareye yalnızca 1 kare çapraz ileri gider; fakat bitişik çaprazda rakip taş ve arkasında boş kare varsa hem ileri hem geriye sıçrayarak taş alır[3].
  3. Uçan dama (damka) açık çapraz boyunca süzülür. Son sıraya ulaşan taş dama olur (Rusçada damka, çoğulu damki) ve açık çaprazlar boyunca ileri-geri istediği kadar boş kare kayabilir; uzaktaki rakip taşın üzerinden atlayıp arkasındaki boş karelerden birine inebilir[3]. İneceği karelerden biri zorunlu zinciri sürdürüyorsa o kareyi seçmek zorundadır[4].
  4. Zorunlu alma vardır ama çoğunluk kuralı yoktur; alınan taşlar tur sonuna dek engel kalır. Taş alma imkânı varsa almak ve başlayan taşla atlama bitene dek devam etmek zorunludur[3]. Buna karşılık Türk daması, 8×8 Brezilya daması ve 10×10 uluslararası damadaki çoğunluk zorunluluğu Rus damasında yoktur: 2 veya daha fazla alma yolu varsa 1 taşlık yolu da 3 taşlık yolu da seçebilirsiniz[3]. Ayrıca İtalyan daması ve Türk daması karşılaştırmamızda gördüğümüz Türk daması kuralının tersine, üzerinden atlanan taşlar tur bitene kadar tahtada engel taşı olarak kalır; aynı turda bir taşın üzerinden iki kez atlanamaz ve 180 derece geri dönülemez[3]. Boş bir kareden tekrar geçilebilir, ama kaldırılmamış taş uçan damanın yolunu keser[4].
  5. Zincir ortasında 8. sıraya değen taş anında dama olur ve aynı turda devam eder. Sıradan bir taş alma sırasında son sıraya (beyaz için b8, d8, f8, h8; siyah için a1, c1, e1, g1) konar ve uçan dama olarak yeni bir alma yapabiliyorsa, o anda uçan damaya dönüşür ve aynı hamlede taş almaya devam eder[3]. Türk, İngiliz ve Amerikan Pool damasında son sıraya basmak turu bitirir; Brezilya ve 10×10 uluslararası damada ise son sıradan atlayıp geçen taş tur sonunda sıradan taş kalır[3].

Tur ortasında dama olma kuralı tek hamlede tahtayı nasıl temizler?

Bu beşinci kuralın gücünü doğrulanmış tek bir 8×8 konum açıkça gösterir. Diyagramda beyazın sıradan taşları b6 (9 numaralı kare) ile a3 (21) karelerinde, siyahın sıradan taşları c7 (6), g5 (16) ve f2 (27) karelerinde duruyor; sıra beyazda[5].

8×8 Rus daması diyagramı: b6 ve a3 karelerinde beyaz taşlar, c7, g5 ve f2 karelerinde siyah taşlar; beyazın b6 karesinden d8 üzerinden h4 ve e1 karesine uzanan üçlü alma yolu işaretli
Aynı 8×8 konum, farklı kural: İngiliz, Pool ve Brezilya damasında b6:d8 yalnızca c7 taşını alıp durur; Rus damasında ise taş d8 karesinde anında uçan dama olur ve b6:d8:h4:e1 zinciriyle üç siyah taşı tek turda toplar.Görsel: Boardgammon · Bu sayfaya bağlantı vererek serbestçe kullanabilirsiniz (CC BY 4.0).

Aynı konumu farklı kurallarla oynadığınızda tablo ikiye ayrılır[5]:

  • İngiliz, Pool ve Brezilya daması: Beyaz b6:d8 (9x2) atlayışıyla yalnızca 1 siyah taşı (c7) alır ve d8 karesinde (2 numaralı kare) durur; g5 ile bir hamle sonra dama olacak f2 tahtada sağ kalır[3][5].
  • Rus daması (şaşki): Beyaz b6:d8:h4:e1 (9x2x20x31) zincirini tek turda tamamlar[5]. b6 taşı c7 (6) üzerinden d8 (2) karesine atlar, anında uçan dama olur, boş e7 (7) ve f6 (11) karelerini geçip g5 (16) üzerinden h4 (20) karesine iner; oradan dönüp boş g3 (24) karesini aşarak f2 (27) üzerinden e1 (31) karesine konar ve 3 siyah taşı 1 turda toplar[5].

Şaşkide açılış ve oyun ortası hesaplarının kalbi bu “tur ortasında dama olma” kombinezonudur: oyuncular bir taş feda ederek rakibin 8. sırasında tek bir sıçrama karesi açmaya çalışır.

Çarlık yasaklarından Sovyet şampiyonluklarına şaşki nasıl yayıldı?

Rus damasının yazılı kayıtları on altıncı yüzyıla kadar uzanır[6]. IV. İvan dönemindeki 1551 Moskova Stoglav Konsili satranç ve şaşkiyi yasaklanan eğlenceler arasına aldı; 1649 tarihli Sobornoye Ulojeniye yasası bu yasağı kaldırdı ve on sekizinci yüzyıl başlarında Çar Büyük Petro’nun saray meclislerinde şaşki masaları yerini aldı[6].

On dokuzuncu yüzyılda oyun edebiyat ve teoriyle buluştu. Tarihçi Nikolay Karamzin 1803’te Rusya’nın ilk dama yazısını yayımladı; Aleksandr Dmitriyeviç Petrov (1794–1867) ise 1827’de Sankt-Peterburg’da Rusçadaki ilk dama kitabını bastırdı[7][6]. Aleksandr Puşkin şiirlerinde şaşkiyi anarken, Nikolay Gogol 1842 tarihli Ölü Canlar romanında Çiçikov ile Nozdryov’un dama oyununu anlattı[6].

Karlı kış gecesine bakan buzlu pencereler önünde iki pirinç şamdanla aydınlanan maun çalışma masası, ahşap kutuda fildişi ve abanoz dama taşları ile tüy kalem ve hokka
Aleksandr Petrov’un 1827’de Sankt-Peterburg’da yayımladığı kitap, uçan damalı şaşki oyun sonlarını ilk kez hesaplanabilir bir geometriye bağladı.Görsel: Generated with Google Gemini · Çizim yapay zekâyla üretildi.

Şehirler arasındaki kural farklarını 1884’te Mihail Gonyayev (1849–1891) kapattı: Raduga dergisinin 15 ve 16. sayılarında Rusya’nın ilk birleşik dama tüzüğünü yayımlayarak kaçırılan alma hamlesi için taş kaldırma cezası olan fuk (üfleme) kuralını resmen kaldırdı[6]. Ardından Pavel Bodyanski 1894’te Moskova’da ilk Tüm Rusya Şampiyonası’nı düzenledi (8 oyuncunun 2 turlu turnuvasını Sergey Vorontsov ile Fyodor Kaulen paylaştı; 1895’te 14, 1898’de 12 ve 1901’de 15 oyunculu şampiyonalar izledi) ve 1897’de Kiev’de aylık Şaşki dergisini başlatarak 5 yılda 50’den fazla sayı çıkardı[6].

Sovyet döneminde ilk SSCB Erkekler Şampiyonası 1924’te (20 oyuncu, kazanan Vasili Medkov), ilk Kadınlar Şampiyonası 1936’da (20 oyuncu, kazanan Yekaterina Suşçinskaya) yapıldı[6]. 1937 Birleşik Dama Kodu yayımlandığında, II. Dünya Savaşı öncesinde örgütlü oyuncu sayısı 100.000’i geçmişti[6]. Riga’daki Şaşki dergisi 1959–1992 arasında 330 sayı çıktı; Zinovi Tsirik 1961’de ilk SSCB Büyükustası oldu, 1966’da gençler için Çudo-şaşki başladı ve 1972’de Vladimir Gagarin’in 2 oyunluk mikro maçları devreye girdi; modern turnuvalarda buna taraf başına 1 taşın kura karesinde başladığı “uçan taşlar” (letuçiye şaşki) kura açılışları da eklendi[6]. 1924’ten Sovyetler Birliği’nin dağılışına kadar 51 erkekler ve 35 kadınlar SSCB şampiyonası oynandı; 1985’teki Brezilya kurallı dünya şampiyonalarının ardından ilk Rus daması Dünya Şampiyonası 1993’te, ilk Afrika şampiyonası 2016’da düzenlendi[6].

Aynı 8×8 kurallar iki kardeş oyuna daha kaynaklık eder[4][6]: taşlarını ilk bitirenin veya kilitlenenin kazandığı Poddavki (ver-kurtul daması) ve alınan taşların tahtadan çıkmayıp alan taşın altına kule gibi dizildiği Başni (Rus sütun daması).

Rus daması taktikleri: büyük yol ve Petrov üçgeni 15 hamle sınırından önce nasıl kazanır?

Rus oyun sonu teorisi 32 koyu kareyi dört köşegen hattına ayırır[8]:

  • Büyük yol (bolşaya doroga): a1–h8 arasındaki 8 karelik ana köşegen[8].
  • Çifte köşegenler (dvoyniki): Büyük yolun iki yanındaki 7’şer karelik a7–g1 ve b8–h2 hatları[8].
  • Üçlü köşegenler (troyniki): 6’şar karelik a3–f8 ve c1–h6 hatları; çifte köşegenlerle kesiştikleri 4 kilit kare (c5 / 14, d6 / 10, e3 / 23, f4 / 19) merkez üstünlüğünü belirler[8].
  • Kosyak çerçevesi: a5 (13), d8 (2), h4 (20) ve e1 (31) kenar karelerini birleştiren 4 köşeli dış halka[8].

Dama oyun sonu rehberimizde incelediğimiz tek adımlık İngiliz damasından farklı olarak, uçan bir dama tek hamlede boydan boya kaçabilir. Petrov, İspanyol usta Pedro Ruiz Montero’nun 1591 tarihli Pé de Galo yöntemini geliştirerek 1827’de şu kuralı kanıtladı: a1–h8 büyük yolunu tutan 3 uçan dama, yalnız 1 rakip damayı en çok 12 hamlede yakalar; ikinci dvoynik hattını 7. veya 8. hamlede ele geçirmesi gerektiğinde bile 15 hamlelik beraberlik sınırı dolmadan kazanır[7][8].

8×8 Rus daması oyun sonu diyagramı: c3, c5 ve f4 karelerinde üç beyaz uçan dama, d8 karesindeki tek siyah uçan damaya karşı 1. c3-a5 hamlesini gösteriyor
Petrov üçgeni: c3, c5 ve f4 karelerindeki üç beyaz uçan dama, d8 karesindeki siyah damayı 1. c3-a5! ve art arda iki saptırma fedasıyla en çok dört hamlede düşürür.Görsel: Boardgammon · Bu sayfaya bağlantı vererek serbestçe kullanabilirsiniz (CC BY 4.0).

Diyagramdaki Petrov üçgeni konumunda beyazın uçan damaları c3 (22), c5 (14) ve f4 (19) karelerinde, siyahın tek daması d8 (2) karesindedir; beyaz en çok 4 hamlede kazanır[8]:

  • 1. c3-a5! (22-13; Montero’nun 1. f4-d2! / 19-26 hamlesi de en çok 4 hamlede kazandırır) kosyak köşesini tutar[8].
  • Siyah 1...d8-c7, 1...d8-b6, 1...d8-e7 veya 1...d8-g5 oynarsa damasını anında kaybeder.
  • 1...d8-f6 kaçışına karşı beyaz iki saptırma fedası yapar: 2. c5-e7! f6:d8 3. f4-c7! d8:b6 ve 4. a5:d8 kazanır[8].
  • 1...d8-h4 kaçışına karşı simetrik ağ işler: 2. c5-f2! h4:e1 3. f4-d2! e1:c3 ve 4. a5:e1 kazanır[8].
Altı dama geleneğinde oyun sonu dama hamle sınırlarını karşılaştıran yatay çubuk grafik: Petrov 1827 zorunlu kazanç 12, Pool daması 13, Rus daması 15, Türk daması 16, uluslararası 10×10 dama 25, İngiliz ve İtalyan daması 40 hamle
Rus damasının 15 hamlelik sessiz dama sınırı ve Türk damasının 16 hamlelik beraberlik kuralı, üç damayla tek damayı rastgele kovalamaya izin vermez; Petrov üçgenini bilmek bu yüzden şarttır.Görsel: Boardgammon · Bu sayfaya bağlantı vererek serbestçe kullanabilirsiniz (CC BY 4.0).

Grafikteki resmî sessiz dama sınırları bu tekniğin neden zorunlu olduğunu gösterir: Amerikan Pool damasında APCA 3’e karşı 1 sınırı 13 hamle, Rus damasında sessiz dama ve 3’e karşı 1 beraberlik sınırı 15 hamle (ayrıca 3 kez konum tekrarı beraberliktir), Türk damasında 16 hamle, 10×10 uluslararası damada 25 hamle, İngiliz ve İtalyan damasında ise 40 hamledir[8].

Bilgisayarlar İngiliz damasını çözdüğü hâlde Rus daması neden açık kaldı?

Jonathan Schaeffer ve çalışma arkadaşları 2007’de Science dergisinde (cilt 317, sayı 5844, sayfa 1518–1522), 1989–2007 arasındaki 18 yıllık hesaplamayla yalnızca 8×8 İngiliz damasını zayıf anlamda çözdü[9]. 10 taşa kadar 39 trilyon konumluk veri tabanı kullanan ekip, yaklaşık 5 × 10^20 (500 milyar çarpı milyar; Connect Four (Dörtlü Sıra) oyununun yaklaşık 1.000.000 katı) olası konumlu İngiliz damasının hatasız oyunda berabere bittiğini kanıtladı[9]. Dama çözüldü mü yazımızda anlattığımız bu sonuç Rus damasını kapsamaz: geriye taş alma, serbest seçim, uçan dama ve tur ortasında dama olma kuralları farklı bir oyun ağacı ürettiği için 24 taşlık Rus şaşkisi başlangıç dizilişinin yayımlanmış bir tam çözümü yoktur[9].

Masa oyunları ve bilişsel yaşlanma araştırmaları ne gösteriyor?

Bilişsel yaşlanma ve beceri aktarımı araştırmaları, masa oyunlarının neyi ölçülebilir biçimde değiştirdiğini, neyi değiştirmediğini net sınırlarla ortaya koyar. Uzun süreli kohort çalışmaları istatistiksel ilişkiler saptamış, buna karşılık masa oyunlarının nörolojik hastalıkları engellediğini ya da genel zekâ puanlarını değiştirdiğini doğrulamamıştır.

  • Jean-François Dartigues ve çalışma arkadaşlarının 2013’te BMJ Open dergisinde (cilt 3, sayı 8) yayımladığı Fransız PAQUID araştırması, başlangıçta demans (bunama) tanısı bulunmayan 3.675 yaşlı yetişkini (%32,2’si dama dahil düzenli masa oyunu oynuyordu) 20 yıl izledi ve 840 demans vakası kaydetti[10]. Yaş, cinsiyet ve eğitim hesaba katıldığında masa oyunu oynayanlarda demans tehlike oranı %15 daha düşüktü (HR 0,85, %95 güven aralığı 0,74–0,99, p = 0,04); MMSE testindeki puan kaybı daha yavaştı (β = 0,011, p = 0,03) ve yeni depresyon vakaları daha az görüldü (HR 0,84, %95 güven aralığı 0,72–0,98)[10]. Ancak başlangıçtaki MMSE biliş puanı ve depresyon durumu modele eklendiğinde demans farkı istatistiksel anlamlılığını yitirdi (HR 0,96, %95 güven aralığı 0,82–1,12, p = 0,61)[10]. Gözlemsel nitelikteki bu çalışma bir neden-sonuç bağı kurmaz; masa oyunlarının klinik koruma sağladığı sonucuna varılamaz[10].
  • Drew Altschul ve Ian Deary’nin 2020’de The Journals of Gerontology: Series B dergisinde (cilt 75, sayı 3, sayfa 474–482) yayımladığı çalışmada, 1936 doğumlu 1.091 İskoç yetişkin 11 yaşından 70, 73, 76 ve 79 yaşlarına dek 68 yıl boyunca 14 bilişsel testle izlendi[11]. Çocukluktaki 11 yaş puanı, eğitim ve sağlık durumu kontrol edildiğinde, 70’li yaşlarda daha sık masa ve kart oyunu oynayanlarda yaşam boyu bilişsel puan düşüşünün ve 70–79 yaş arasındaki bellek ile işlem hızı kaybının biraz daha sınırlı kaldığı gözlemlendi; ancak bu bulgu da gözlemsel bir ilişkidir ve klinik koruyuculuk kanıtı sayılmaz[11].
  • Giovanni Sala ve Fernand Gobet ise 2017’de Current Directions in Psychological Science dergisinde (cilt 26, sayı 6, sayfa 515–520) yayımladıkları incelemede, masa oyunu antrenmanlarının tahtaya özgü hesaplamayı ilerlettiğini, fakat aktif kontrol gruplu denemelerde genel zekâ (IQ) ölçümlerinde ya da okul derslerinde anlamlı bir etki görülmediğini (“uzak aktarım” gerçekleşmediğini) gösterdi[12].

Rus damasını nerede oynayabilir ve adım adım öğrenebilirsiniz?

Checkers Crown uygulamasında (iOS, Android ve 11 arayüz dilinde) ve tarayıcıda online dama oyna ekranından açılan web sürümünde dereceli çevrimiçi eşleştirme, oyuncuları tek bir hızlı havuzda buluşturmak için 8×8 İngiliz damasında (10+5 saat temposuyla) çalışır[2][13][14].

Rus damasını ise desteklenen 8 dama türünden biri olarak (İngiliz, 10×10 uluslararası, Brezilya, Pool, İtalyan, Türk daması ve Alman damasıyla birlikte) Checkers Crown’da bilgisayara karşı çevrimdışı ya da aynı cihazda 2 kişilik sıra devretmeli modda oynayabilirsiniz[2]. Kurallara tek sayfada bakmak için Rus daması kuralları özet sayfasını açabilir, geriye taş almayı, serbest alma seçimini, uçan damayı ve tur ortasında dama olmayı tahta üzerinde uygulamak için dört etkileşimli Rus daması dersini adım adım tamamlayabilirsiniz[2].

Sık sorulan sorular

Rus daması ile Türk daması arasındaki en temel fark nedir?

Türk daması 64 karenin tamamında 16 taşla düz ileri ve yana oynanır, çoğunluk kuralı zorunludur, alınan taş zincir ortasında hemen kalkar ve son sırada dama olunca tur biter. Rus daması ise 32 koyu karede 12 taşla çapraz oynanır, sıradan taşlar geriye doğru da alır, alma yolları arasında seçim serbesttir, alınan taşlar tur sonuna dek engel kalır ve 8. sıraya değen taş aynı turda uçan dama olarak devam eder[3].

Rus damasında en çok taşı almak zorunlu mu?

Hayır. Taş alma imkânı varsa almak ve başlayan taşla sıçrama bitene dek zinciri sürdürmek zorunludur; ancak 2 veya daha fazla alma yolu varsa çoğunluk kuralı uygulanmaz, konumunuza uygun olan 1 taşlık ya da 3 taşlık yolu serbestçe seçersiniz[3].

Taş son sıraya ulaştığında aynı hamlede taş almaya devam eder mi?

Evet. Sıradan bir taş alma zinciri sırasında 8. sıraya (b8, d8, f8, h8; siyah için a1, c1, e1, g1) konar ve uçan dama olarak yeni bir alma yapabiliyorsa, tur ortasında anında dama olur ve aynı turda uçan dama menziliyle almaya devam eder[3]. Sessiz hamleyle son sıraya ulaştığında ise dama olur ve sıra rakibe geçer[3].

Üç damaya karşı tek dama oyun sonu kaç hamlede berabere olur?

Rus damasında taş almadan ve sıradan taş sürmeden oynanan sessiz dama konumlarında beraberlik sınırı 15 hamledir; aynı konumun 3 kez tekrarı da beraberliktir[8]. a1–h8 büyük yolunu tutan taraf, 1827 tarihli Petrov üçgeniyle yalnız rakip damayı en çok 12 hamlede yakalayarak süre dolmadan kazanır[7][8].

Kaynaklar

  1. Monsell, S. (2003). “Task switching.” Trends in Cognitive Sciences, 7(3), 134–140.
  2. Boardgammon. “Checkers Variants Around the World.”
  3. Boardgammon. “Russian Draughts Rules — Шашки (Shashki).”
  4. Wikipedia contributors. “Russian draughts.” Wikipedia, The Free Encyclopedia.
  5. Boardgammon. “Exact 8×8 Russian draughts move-tree verification for mid-jump crowning (9x2x20x31) and Petrov’s Triangle ([c3, c5, f4] vs. d8).”
  6. Авторы Википедии. «Русские шашки». Википедия, свободная энциклопедия.
  7. Petrov, A. D. (1827). Rukovodstvo k osnovatel’nomu poznaniyu shashechnoy igry, ili Iskusstvo obygryvat’ vsekh v prostye shashki [Guide to a Thorough Knowledge of the Game of Draughts]. St. Petersburg: Tipografiya Smirdina.
  8. Авторы Википедии. «Треугольник Петрова». Википедия, свободная энциклопедия.
  9. Schaeffer, J., Burch, N., Björnsson, Y., Kishimoto, A., Müller, M., Lake, R., Lu, P., & Sutphen, S. (2007). “Checkers Is Solved.” Science, 317(5844), 1518–1522.
  10. Dartigues, J.-F., Foubert-Samier, A., Le Goff, M., Viltard, M., Amieva, H., Orgogozo, J.-M., Barberger-Gateau, P., & Helmer, C. (2013). “Playing board games, cognitive decline and dementia: a French population-based cohort study.” BMJ Open, 3(8), e002998.
  11. Altschul, D. M., & Deary, I. J. (2020). “Playing Analog Games Is Associated With Reduced Declines in Cognitive Function: A 68-Year Longitudinal Cohort Study.” The Journals of Gerontology: Series B, 75(3), 474–482.
  12. Sala, G., & Gobet, F. (2017). “Does Far Transfer Exist? Negative Evidence From Chess, Music, and Working Memory Training.” Current Directions in Psychological Science, 26(6), 515–520.
  13. Boardgammon. “Checkers Crown: Play Checkers Online.”
  14. Boardgammon. “Checkers Crown: Play Checkers in Your Browser.”
  15. Boardgammon. “Checkers Rules: Board Setup, Forced Captures, Kings, and Draws.”

Bir hata ya da kulağa tuhaf gelen bir ifade mi gördünüz? Bize yazın