Sözlük

Masanın ve analizin ortak dili

Temel kurallardan stratejiye ve bilgisayar analizine uzanan 101 terimin tamamını bu sayfada, doğrudan paylaşılabilir bağlantılarıyla bulabilirsiniz.

Nasıl kullanılır?

Türkçe karşılığın yanında yaygın İngilizce terimi de veriyoruz. Böylece derslerde, analiz araçlarında ve farklı dillerdeki masa sohbetlerinde aynı kavramı kolayca tanıyabilirsiniz.

101 terimin tamamı

Terim ara

A

Çapa (Anchor)¶: Rakibin iç tahtasında iki veya daha fazla pulla yapılmış savunma kapısı.
Acey-Deucey¶: 1-2 atışının seçilen bir çift ve yeni zar hakkı verdiği Amerikan askerî türü.
Otomatik katlama¶: Para oyununda eşit açılış zarının küpü otomatik olarak 2’ye çıkardığı masa anlaşması.
İleri çapa¶: 20 kapısındaki “altın çapa” veya 18 kapısındaki çapa.

B

Katmerli mars (Backgammon)¶: Rakip hiç toplamamışken ayrıca barda veya kazananın iç tahtasında pulu varsa üç katlık galibiyet.
Geri oyun (Back game)¶: Rakibin iç tahtasında iki veya daha fazla derin çapa tutup geç vuruş bekleyen plan.
Bar¶: Kırılan pulların yeniden girene kadar beklediği orta yükselti.
Bar kapısı¶: 7 kapısı; beş kapısından sonra değerli hücum kapılarından biri.
Toplama (Bear off)¶: On beş pul iç tahtaya geldikten sonra pulu tahta dışına çıkarma.
Beaver¶: Para oyununda katlamayı alan tarafın küp sahipliğini koruyarak hemen yeniden katlaması.
Blitz¶: Rakibi barda kapatmayı amaçlayan yoğun hücum planı.
Blok / kapı¶: İki veya daha fazla pulun rakibin inişini engellediği hane.
Açık pul (Blot)¶: Tek pul bulunan ve kırılmaya açık hane.
Kurucu (Builder)¶: Sonraki zarlarda yeni kapı yapabilecek uygun konumdaki yedek pul.

C

Cash¶: Rakibin doğru biçimde bırakacağı küpü verip mevcut değeri almak.
Pul (Checker)¶: Oyun taşı; her oyuncuda 15 tane bulunur.
Chouette¶: Kutudaki tek oyuncunun kaptanlı takıma karşı ayrı küplerle oynadığı çok kişilik para oyunu.
Tam kapalı tahta (Closeout)¶: Rakip bardayken altı iç kapının tamamını yapma; kapı açılana kadar giriş yoktur.
Eğri zar (Cocked dice)¶: Düz yatmayan zar; iki zar birlikte yeniden atılır.
Dolaştırma (Come-around)¶: Bir pulu rakibin iç tahtasından başlayıp bütün yolu katederek kendi iç tahtanıza getirmek.
Temas (Contact)¶: İki tarafın pullarının hâlâ birbirini kırabildiği konum.
Kapatmak (Cover)¶: Kendi açık puluna ikinci pulu getirip kapı yapmak.
Crawford kuralı¶: Bir oyuncu ilk kez maç galibiyetine bir puan kaldığında sonraki oyunun küpsüz oynanması.
Bölge geçişi (Crossover)¶: Pulun tahtanın bir çeyreğinden sonrakine geçmesi.
Küp¶: Katlama küpünün kısa adı.
Küplü / küpsüz equity¶: Gelecekteki küp kararlarını hesaba katan veya katmayan beklenen konum değeri.
Küp ömrü (Cube life)¶: Küp sahipliğinin ve gelecekte yeniden katlama seçeneğinin kalan değeri.

D

DAU¶: Bir gün içinde ürünü kullanan benzersiz aktif kullanıcı sayısı.
Çeşitlendirme¶: Farklı zarların yararlı iş yapması için iyi sayıları dağıtma.
DMP¶: İki oyuncunun da maçı kazanmaya bir puan kaldığı çift maç puanı.
Katlama (Double)¶: Zar atmadan önce küple oyun değerini ikiye çıkarma teklifi.
Çift zar (Doubles)¶: İki zarın eşit gelmesi; sayı dört kez oynanır.
Katlama küpü¶: Değeri artırmak için 2, 4, 8, 16, 32 ve 64 yazılı küp.
Katlama penceresi¶: Katlamanın doğru, rakibin de hâlâ almasının gerektiği kazanma şansı aralığı.
Bırakmak (Drop)¶: Katlamayı reddedip mevcut küp değerinden oyunu vermek.
Tekrarlama (Duplication)¶: Rakibin iki ayrı işi için aynı zar sayısına ihtiyaç duyacağı düzen; iyi zarlarını azaltır.

E

EMG¶: Maç equity’sini ifade etmek için kullanılan “para oyununa eşdeğer” normalize birim.
Bardan giriş¶: Kırık pulu rakibin iç tahtasına sokmak.
Equity (beklenen değer)¶: Bir konumun, genellikle küp birimi veya puanla ifade edilen ortalama değeri.
Etkili pip sayısı (EPC)¶: Ham pip sayısına beklenen toplama firesinin eklenmiş hâli.

F

Fevga¶: Kırmanın olmadığı ve tek pulun kapı kurduğu Yunan/Türk türü.
Açılış zarı¶: İki oyuncunun birer zar attığı ve büyük sayıyı atan oyuncunun iki zarı da kullanarak başladığı açılış.

G

Oyun (Game)¶: Bir tarafın 15 pulunu toplamasıyla biten tek oyun.
Mars (Gammon)¶: Rakip hiç pul toplamadan kazanmak; küp değerinin iki katı.
Altın kapı¶: Hücumda beş kapısı veya savunmada 20 çapası.

H

Kırmak (Hit)¶: Rakibin açık pulunun üstüne inip bara göndermek.
Tutma oyunu¶: Rakip bölgede çoğunlukla 20 çapası tutup vuruş bekleyen plan.
İç tahta¶: Oyuncunun kendi açısından 1–6 kapıları.

I

Dolaylı vuruş¶: İki zarın birleşimini isteyen, 7–12 pip uzaktaki açık pulu vurma fırsatı.
İç bölge¶: İç tahtanın diğer adı.

J

Jacoby kuralı¶: Para oyununda küp dönmedikçe mars ve katmerli marsın tek sayılması.
Janowski formülü¶: Ölü ve tam canlı küp uçlarını birleştiren standart küplü equity formülü.

K

Keith sayımı¶: Yarış küp kararlarında pul dağılımını hesaba katan pip düzeltmesi.

L

Geç yarış¶: Pulların çoğunun iç tahtada veya yakınında olduğu yarış konumu.
Canlı küp¶: Ölü küpün tersine yeniden katlanabilen küp.
Âşık sıçrayışı¶: 6-5 açılışında geri pulun 24/13 koşması.

M

MAU¶: Bir ay içindeki benzersiz aktif kullanıcı sayısı.
Maç¶: Belirlenmiş puana kadar oynanan çok oyunlu karşılaşma.
Maç equity’si¶: Mevcut skordan maçı kazanma olasılığı.
MET¶: Skor kombinasyonlarına göre maç kazanma şanslarını gösteren maç equity tablosu.
Orta kapı (Midpoint)¶: 13 kapısı.

N

Nackgammon¶: Nack Ballard’ın 23’te ek çapa içeren farklı başlangıçlı türü.
Nard / Narde¶: Tavla ailesinin Farsça kökenli eski adı ve Rusça konuşulan bölgelerde kullanılan genel ad.

O

Dışarıda (Off)¶: Tahtadan toplanmış pul.
Dış tahta¶: Oyuncunun açısından 7–12 kapıları.

P

Pas (Pass)¶: Katlamayı reddetmenin, yani bırakmanın diğer adı.
Şimdi öde veya sonra öde¶: Daha büyük gelecek riskini önlemek için küçük riski şimdi kabul etme ikilemi.
Pip¶: Bir hanelik hareket uzaklığı.
Pip sayısı¶: Bütün pulların toplanmak için kalan toplam mesafesi; iki taraf 167 ile başlar.
Plakoto¶: Açık pulun kırılmak yerine rakip pul altında hapsedildiği Yunan türü.
Hane / Point¶: Tahtanın 24 üçgeninden biri; kapı yapmak üzerine en az iki pul koymaktır.
Pony¶: Katlama küpü için kullanılan argo ad.
Crawford sonrası¶: Tek Crawford oyunundan sonra küpün yeniden açıldığı maç oyunları.
PR¶: Karar başına ortalama equity hatasını ölçen Performance Rating; düşük daha iyidir.
Prime¶: Ardışık kapalı kapılar; altılı prime geçilemez.
Kanıtlanabilir adil zar¶: Her zarın oyun sonunda doğrulanabildiği kriptografik commit–reveal üretimi.

R

Yarış (Race)¶: İki taraf arasında temas ve kırma olanağının kalmadığı konum.
Raccoon¶: Para oyununda beaver’a karşı yeniden katlama ve küp sahipliğini koruma.
Yeniden katlama¶: Mevcut küp sahibinin sonraki katlaması.
Zar (Roll)¶: Bir turda atılan iki sayı.
Rollout¶: Bir konumdan binlerce oyun oynatarak beklenen değeri tahmin eden bilgisayar simülasyonu.
Koşu oyunu¶: Teması korumadan bütün pulları hızla eve getirme planı.

S

Uzlaşma (Settlement)¶: Para oyununun ortasında, pazarlıkla belirlenen değer üzerinden oyunu bitirme anlaşması.
Vuruş fırsatı (Shot)¶: Belirli bir zar atışıyla rakibin açık pulunu kırma olanağı.
Slot¶: Önemli kapıda sonraki tur kapatmak amacıyla bilerek açık pul bırakma.
Hep yek (Snake eyes)¶: 1-1 zarı; dört bir hanelik hamle verir.
Yığın (Stack)¶: Aynı hanede toplanan çok sayıda pul; yüksek yığınlar hareket seçeneklerini azaltır ve pulların verimini düşürür.

T

Almak (Take)¶: Katlamayı kabul edip iki kat değerde küp sahipliğiyle sürdürmek.
Alma noktası¶: Katlamayı almanın başa baş olduğu en düşük kazanma şansı; para oyununda yaklaşık %25, maçta skora bağlı.
Tabula¶: Modern tavla ailesinin Roma dönemi atalarından biri.
Tavla¶: Çoğunlukla katlama küpsüz oynanan Türk adı ve geleneği.
Tavli¶: Portes, Plakoto ve Fevga’dan oluşan Yunan oturumu.
Zamanlama¶: Tutma ve geri oyunda önemli kapıyı bozmak zorunda kalmadan ne kadar beklenebildiği.
Katlamak için fazla iyi¶: Rakibin bırakacağı küpü vermek yerine mars için oynamanın daha değerli olduğu konum.

U

Kurucusuz (Underbuilt)¶: Yeni kapı yapacak yeterli kurucusu olmayan konum.

V

Oynaklık¶: Beklenen değerin tek bir zarda ne kadar değişebileceği; yüksek oynaklık, küp penceresini hızla açıp kapatabilir.

W

Fire (Wastage)¶: Toplamada gereksiz kullanılan pip; yalnız 1 gerekirken 6 atmak gibi.
WBIF¶: Uluslararası çevrimiçi takım yarışmaları düzenleyen World Backgammon Internet Federation.

X

XG¶: Önde gelen ticari tavla analizörü eXtreme Gammon.
X-22¶: Paul Magriel’ın numaralı kendi kendine oyun çalışmalarından gelen ünlü lakabı.

Z

Temas bölgesi (Zone)¶: İki tarafın temas ve kırma olasılığının sürdüğü tahta bölgesi.

Bu aramayla eşleşen terim yok.