Chess Moment · Öğren · Ders 6

Satrançta açmaz ve şiş

Aynı hat üzerindeki iki taştan yararlan: açmazla öndekini bağla, şişle arkadakini hedef al.

4 dk · 5 adım

Konumları ve açıklamaları incele, ardından soruları yanıtlayarak öğrendiklerini pekiştir. Hamleleri kendin yaparak çalışmak için dersi uygulamada aç.

Bu ders İngilizceden çevrildi. Konumlar ve hamleler her dilde birebir aynı.

Adım 1 · Açmaz

Beyaz oynar

FEN: r1bqkbnr/5ppp/p1np4/4p3/B2PP3/8/PPP2PPP/RNBQK1NR w KQkq - 0 1

a4'teki filin b5, c6, d7 çaprazı boyunca bakıyor — dosdoğru e8'deki siyah şaha. O hat üzerinde duran taş açmazdadır.

Hangi siyah taş açmazda?

Kendini dene

  • d6'daki piyon
  • f8'deki fil
  • c6'daki at

Doğru cevabı göster

Doğru cevap: c6'daki at — Evet. At oynarsa a4’teki fil şah çeker. Şahını tehdit altında bırakamayacağı için Siyah bu atı oynatamaz.

  • d6'daki piyon — d6'daki piyon filin hattında değil. a4'ten çıkan çapraz b5, c6 ve d7'den geçerek şaha uzanır.
  • f8'deki fil — f8’den geçen bir saldırı hattı yok. Açmazda, saldırıya uğrayan taşın arkasında şah veya daha değerli bir taş bulunur.

Adım 2 · Kaçamayana saldır

Beyaz oynar

Hamleleri incele

Başlangıç konumu

Tüm devam yolunu açıklamalarıyla gör
  1. 1.d5 — d5'e giden piyon ata saldırıyor ve at oynayamaz — oynasa şah açıkta kalırdı. Siyah onu ya savunur ya da kaybeder.
FENr1bqkbnr/5ppp/p1np4/4p3/B2PP3/8/PPP2PPP/RNBQK1NR w KQkq - 0 1

Açmazdaki taş kaçamaz. Ona saldır: piyonu d4'ten d5'e sür.

Hamle: d4-d5

Sık yapılan hata: Açmazı kazanca çeviren hamle bu değil. At oynayamaz, o hâlde ona piyonla saldır: d4'ten d5'e.

Adım 3 · Şiş

Beyaz oynar

FEN: 7r/8/8/4k3/8/8/5PPP/2B3K1 w - - 0 1

Şiş, ters çevrilmiş bir açmazdır: değerli taş önde durur ve oynamak zorundadır; böylece arkasındaki taş açığa çıkar.

Hangi fil hamlesi şahla ve h8'deki kaleyle aynı çapraza girer?

Kendini dene

  • Fil b2'ye
  • Fil h6'ya
  • Fil e3'e

Doğru cevabı göster

Doğru cevap: Fil b2'ye — Evet. b2, e5 ve h8 aynı çaprazda. Şah çekildiği için rakip şah yerinden ayrılmak zorunda. Ardından kaleyi alabilirsin.

  • Fil h6'ya — h6'dan fil g7 ve f8'e bakar. e5'teki şah ve h8'deki kale onun çaprazlarında değil.
  • Fil e3'e — Fil e3’ten d4 ve f4’e saldırır, ancak şah çekmez. Bu hamlede şiş oluşmaz.

Adım 4 · Aynı hizaya getir

Beyaz oynar

Hamleleri incele

Başlangıç konumu

Tüm devam yolunu açıklamalarıyla gör
  1. 1.Bb2+ — Şah. Rakip şah çaprazdan ayrılmak zorunda; sıradaki, arkasındaki kale.
FEN7r/8/8/4k3/8/8/5PPP/2B3K1 w - - 0 1

Oyna: fil b2'ye, şah.

Hamle: Bc1-b2

Sık yapılan hata: Bu hamleyle şiş oluşmadı. Fili c1’den b2’ye getir. b2, e5 ve h8 aynı çaprazda olduğu için şah çekersin; kale de şahın arkasında kalır.

Şah kenara çekilir

Siyah oynar

FEN: 7r/8/8/4k3/8/8/1B3PPP/6K1 b - - 1 1

Şah d5’e çekildi. b2’den h8’e uzanan çapraz açıldı; artık kaleyi alabilirsin.

Adım 5 · Kaleyi kazan

Beyaz oynar

Hamleleri incele

Başlangıç konumu

Tüm devam yolunu açıklamalarıyla gör
  1. 2.Bxh8 — Fil kaleyi alır. Şiş, şahı oynamaya zorladı ve arkasındaki taşı kazandırdı.
FEN7r/8/8/3k4/8/8/1B3PPP/6K1 w - - 2 2

Kaleyi al.

Hamle: Bb2xh8

Sık yapılan hata: h8'deki kale hâlâ orada. b2'deki fil uzun çapraz boyunca ona ulaşır.

Ne öğrendin

Şahına açmazda olan bir taş, şahını tehdit altında bırakan bir hamle yapamaz. Başka bir taşa karşı açmaz bozulabilir. Şişte ise öndeki taşa saldırarak arkasındaki taşı hedef alırsın.

Bu fikri çalış

Kamu malı konumlardan seçilen bu sorularla öğrendiklerini uygula.