Açılış ilkeleri: Merkezde kendine yer aç

Karar ver

Adım 1 · İki farklı başlangıç

Beyaz oynar

FEN: rnbqkbnr/2ppppp1/pp5p/8/3PP3/5N2/PPP2PPP/RNBQKB1R w KQkq - 0 4

Beyaz iki merkez piyonu sürdü. Siyah kenarda üç piyon oynattı. İkisi de aynı sayıda hamle yaptı ama ortaya aynı konum çıkmadı.

Şu anda kimin taşlarının daha çok hamlesi var?

Kısa kontrol

Beyaz’ın
Siyah’ın
Aşağı yukarı aynı

Doğru cevabı göster

Doğru cevap: Beyaz’ın — Beyaz’ın 36 geçerli hamlesi var, Siyah’ın 18. e4 ve d4 piyonları iki fille veziri birden açtı; üstelik Siyah’ın taşlarından kare alıyorlar.

Siyah’ın — Siyah’ın c8 ve f8’deki filleri hâlâ kendi piyonlarının arkasında kapalı, atlarının da daha az karesi var. Say: Siyah’ın 18, Beyaz’ın 36 geçerli hamlesi var.
Aşağı yukarı aynı — Yakın bile değil: Beyaz’ın 36, Siyah’ın 18 geçerli hamlesi var. Bunu yapan, iki merkez piyonu.

İzle

Adım 2 · Tek piyon, iki açık hat

Beyaz oynar

FEN: rnbqkbnr/pppppppp/8/8/8/8/PPPPPPPP/RNBQKBNR w KQkq - 0 1

1.e4. Neyin açıldığına bak: vezir çaprazdan h5’e kadar gidebiliyor, f1’deki fil ise a6’ya kadar çıkabiliyor. Bu hamleden önce ikisinin de tek bir karesi yoktu.

Varyant: 1.e2-e4

Karar ver

Adım 3 · Siyah da aynısını istiyor

Siyah oynar

FEN: rnbqkbnr/pppppppp/8/8/4P3/8/PPPP1PPP/RNBQKBNR b KQkq - 0 1

Siyah’ın taşları da en az o kadar kapalı. Tek bir piyon hamlesi bunu düzeltir.

Siyah adına merkezi hangi hamle sahiplenir?

Kısa kontrol

Piyon e5’e
Piyon h5’e
Piyon a6’ya

Doğru cevabı göster

Doğru cevap: Piyon e5’e — 1…e5. Artık Siyah’ın veziri ile f8’deki filinin de açık hatları var; üstelik e5 piyonu, Beyaz’ın d4’ü bedavaya almasını engelliyor.

Piyon h5’e — h5 merkezde hiçbir şey açmaz, üstüne Siyah’ın şahının önündeki piyonları gevşetir. 2.d4 gelince orta alan Beyaz’ın olur.
Piyon a6’ya — a6 yalnızca b5’i korur, başka hiçbir işe yaramaz. Beyaz 2.d4 oynar ve iki merkez piyonuna da bedavaya kavuşur.

İzle

Adım 4 · Sonra taşlar

Beyaz oynar

FEN: rnbqkbnr/pppp1ppp/8/4p3/4P3/8/PPPP1PPP/RNBQKBNR w KQkq - 0 2

Siyah 1…e5 ile merkezi geri sahiplendi. Şimdi 2.Nf3: at hem ortaya doğru gelişiyor hem de aynı hamlede e5’e saldırıyor. Önce piyon, sonra o piyonun serbest bıraktığı taşlar.

Varyant: 2.Ng1-f3

Senin hamlen

Adım 5 · İkinci kareyi de sahiplen

Beyaz oynar

FEN: rnbqkbnr/ppp2ppp/3p4/4p3/4P3/5N2/PPPP1PPP/RNBQKB1R w KQkq - 0 3

Siyah e5’i 2…d6 ile korudu; sessiz bir hamle, ama f8’deki fili içeride hapsediyor. Fırsatı değerlendir: ikinci merkez karesini de bir piyonla sahiplen.

İpucu: Ortaya ikinci bir piyon koyan ve e5’e saldıran piyon hamlesini ara.

Hamle: 3.d2-d4

3.d4. Piyonun e5’e saldırıyor ve c1’deki fil ilk kez açık bir çapraza kavuşuyor. Bire karşı iki merkez piyonu.

Neden başka bir hamle değil?

3.Bf1-c4 — Çoğu oyunda iyi bir gelişim hamlesi. Ama bu ders piyonu istiyor: d4 hem e5’e saldırır hem c1’deki fili açar. Geri al ve piyonu sür.
3.d2-d3 — Yalnızca tek kare. d3 kendi f1 filinin önünü tıkar ve e5’e hiç meydan okumaz. İki kare sür: d4.
3.h2-h3 — h3 merkez için hiçbir şey yapmaz; sen beklerken Siyah rahatça gelişir. Geri al ve d4’ü sahiplen.

Karar ver

Adım 6 · Neden d4?

Siyah oynar

FEN: rnbqkbnr/ppp2ppp/3p4/4p3/3PP3/5N2/PPP2PPP/RNBQKB1R b KQkq - 0 3

Aynı tahta, tek bir soru.

3.d4 az önce ne yaptı?

Kısa kontrol

e5’e saldırıyor ve c1’deki fili açıyor
Siyah’ın rok yapmasını engelliyor
e4 piyonunu koruyor

Doğru cevabı göster

Doğru cevap: e5’e saldırıyor ve c1’deki fili açıyor — Evet. d4 e5’e saldırıyor ve filine c1–h6 çaprazını açtı. Bir merkez piyonunun koca bir hamleye değmesinin sebebi bu.

Siyah’ın rok yapmasını engelliyor — Rok, d4’ten hiç etkilenmez. Hamlenin değeri merkezde: e5’e saldırıyor ve c1’deki fili serbest bırakıyor.
e4 piyonunu koruyor — d4, e4’ü korumaz. Piyonlar çapraz korur, yani d4 c5 ile e5’i tutar. Onun işi e5’e saldırmak ve c1’deki fili açmak.

Senin hamlen

Adım 7 · İddiaya cevap ver

Siyah oynar

FEN: r1bqk2r/pppp1ppp/2n2n2/2b1p3/2BPP3/2P2N2/PP3PPP/RNBQK2R b KQkq - 0 5

Şimdi Siyah sensin. Beyaz az önce 5.d4 sürdü; aynı anda hem filine hem e5 piyonuna saldırıyor. Merkez iddiası seyredilmez, cevaplanır.

İpucu: d4 piyonu hem e5’e hem filine saldırıyor. Meseleyi doğrudan çöz: onu al.

Hamle: 5…e5xd4

5…exd4. Piyonu ilerleyemeden aldın. Artık Beyaz geri almak zorunda ve taşların karelerini koruyor.

Neden başka bir hamle değil?

5…Bc5-b6 — Fili kurtardın ama piyonu ayakta bıraktın, o da yürüyor: 6.dxe5 f6’daki atına vuruyor. Geri al; önce d4’te alacaktın. Devamı: 6.d4xe5
5…Bc5-d6 — Kendi d piyonunun önünü tıkamak c8’deki fili kapatır ve 6.dxe5 yine gelir. Geri al ve d4’te al. Devamı: 6.d4xe5

Kendi başına

Adım 8 · Kendi başına

Beyaz oynar

FEN: rnbqkbnr/pp2pppp/3p4/2p5/4P3/5N2/PPPP1PPP/RNBQKB1R w KQkq - 0 3

Siyah, şah piyonuna bir kanat piyonuyla cevap verdi, ardından 2…d6 oynadı. Beyaz’ın üçüncü hamlesini seç.

İpucu: Merkeze bak: e4 yerinde, d4 boş ve orayı tartışan tek taş c5 piyonu.

Hamle: 3.d2-d4

3.d4. İkinci merkez karesini de sahiplendin. Siyah genelde d4’te alır, sen de atla geri alırsın ve merkezde öne geçersin.

Burada bunlar da iyi

3.Nb1-c3 — Bu da iyi: önce at merkeze doğru gelişir, d4 sonra gelebilir. Dersin hamlesi ise doğrudan 3.d4.
3.Bf1-b5 — Sağlam bir gelişim şahı ve gerçek bir alternatif. Dersin hamlesi olan 3.d4 ise merkezi hemen sahipleniyor.

Neden başka bir hamle değil?

3.Bf1-c4 — İtalyan karesi; ama burada Siyah’ın c5 piyonu senin d4 hamlenle değişmeye hazır ve file ileride …e6 ile …d5 vurabilir. Önce merkezi al: d4.
3.d2-d3 — Tek kare. d3, f1’deki filin önünü tıkar ve c5’i rahat bırakır. d4 sür.
3.c2-c3 — c3, d4’ü hazırlar ama koca bir hamle harcar. e4 zaten yerindeyken d4’ü şimdi sür.
3.h2-h3 — Bekleme hamlesi. Merkezde hiçbir şey değişmedi, Siyah ise gelişiyor. d4’ü sahiplen.

Kısa bir tekrar

Uygulamada bu konum dersin kendisinde yer almaz; fikrin oturup oturmadığını görmek için daha sonra tekrar olarak karşına çıkar.

Senin hamlen

Siyah’la cevabını ver

Siyah oynar

FEN: rnbqkbnr/pp2pppp/3p4/2p5/3PP3/5N2/PPP2PPP/RNBQKB1R b KQkq - 0 3

Beyaz az önce d4 sürdü. c piyonun tam da bu an için oradaydı.

İpucu: Beyaz’ın d4’teki piyonu henüz hiçbir şeye saldırmıyor ama onu rahat bırakırsan ilerler. Kendi c piyonuna bak.

Hamle: 3…c5xd4

3…cxd4. Bir kanat piyonunu merkez piyonuyla değiştin ve c dikeyi, ileride kalen için yarı açık kaldı.

Burada bunlar da iyi

3…Ng8-f6 — Bu da olur: at e4’e saldırır ve sonraki hamlede d4’te alabilirsin. Doğrudan cevap ise …cxd4.

Neden başka bir hamle değil?

3…Nb8-c6 — Şimdi 4.d5 ileri yürüyüp ata saldırır; at yeniden oynamak zorunda kalır. Geri al; önce d4’te al. Devamı: 4.d4-d5

Ne öğrendin

Merkezi erkenden bir piyonla sahiplen, sonra o piyonun serbest bıraktığı taşları çıkar. Rakibin merkezi sahiplendiğinde hemen cevap ver.

Bir sonraki oyununda

Açılışta bir piyon hamlesi yapmadan önce almaları ve şahları kontrol et. Güvenliyse d4 ya da e4’e bir piyon koy. Rakibin oraya bir piyon koyduğunda, başka hiçbir şey yapmadan ya onu al ya da ona meydan oku.