Karar ver
Adım 1 · Araya girmenin üç yolu
Beyaz oynar
rnbqk1nr/pppp1ppp/4p3/8/1bPP4/8/PP2PPPP/RNBQKBNR w KQkq - 1 3Siyah daha ikinci hamlede şah çekti. d2’ye üç ayrı taşın araya girebilir.
Hangi araya girme hamlesi bir taşı geliştirir ve aynı zamanda şah çeken file meydan okur?
Kısa kontrol
- Fil d2’ye
- At c3’e
- Vezir d2’ye
Doğru cevabı göster
Doğru cevap: Fil d2’ye — 3.Bd2. Fil oyuna çıkıyor, araya giriyor ve şah çeken filin değişimini öneriyor. Bu şah sana hiçbir şeye mal olmadı.
- At c3’e — 3.Nc3 hem araya girer hem gelişim sağlar; oynanabilir bir hamle. Ama file meydan okumaz ve Siyah c3’te alıp piyonlarını ikizleyebilir. Bd2 iki işi birden görür.
- Vezir d2’ye — 3.Qd2?? Fil vezirini öylece alır: …Bxd2+. Araya koyduğun taş, kaybetmeyi göze alabileceğin bir taş olmalı.
İzle
Adım 2 · Şah bir dayatmadır
Beyaz oynar
rnb1kbnr/ppp1pppp/8/3q4/8/8/PPPP1PPP/RNBQKBNR w KQkq - 0 33.Nc3 hem gelişim sağlıyor hem de vezire tehdit kuruyor; Siyah da şah çekerek cevap veriyor: …Qe5+. Şah senden tam olarak bir hamle ister, fazlasını değil. Doğru cevap sana hiçbir şeye mal olmaz, çoğu zaman bir şeyler de kazandırır.
Varyant: 3.Nb1-c3 Qd5-e5
Senin hamlen
Adım 3 · Cevabını ver
Beyaz oynar
rnb1kbnr/ppp1pppp/8/4q3/8/2N5/PPPP1PPP/R1BQKBNR w KQkq - 2 4Şahın e dikeyi boyunca şah altında. İster araya gir ister şahı oynat, ama hamleni boşa harcama.
İpucu: Araya gir ya da şahı oynat; ama araya girecek taş, zaten oyuna çıkmak isteyen taş olsun.
Hamle: 4.Bf1-e2
4.Be2. Şaha gelişim hamlesiyle cevap verdin; g1’deki atın da arkadan gelebilir. Siyah’ın veziri iki kez oynadı; senin iki taşın dışarıda.
Neden başka bir hamle değil?
4.Qd1-e2— Veziri araya koymak değişim önerir: …Qxe2+ Bxe2 ve kazandığın tempo uçup gider.4.Nc3-e2— At e2’ye geri dönüyor: bir şaha cevap vermek için kendi gelişimini bozuyorsun.4.Nc3-e4— e4’teki at korumasız kalır: …Qxe4+ onu şahla birlikte alır. Devamı:4…Qe5xe44.Ng1-e2— Oynanabilir, ama e2’deki at kendi filini kapatır; Be2 hem gelişim sağlar hem de atı f3 için saklar.
İzle
Adım 4 · Hesabı yap
Siyah oynar
rnb1kbnr/ppp1pppp/8/4q3/8/2N5/PPPPBPPP/R1BQK1NR b KQkq - 3 4Siyah atını geliştiriyor. Hesaba bak: bir şahın ardından Beyaz’ın iki taşı dışarıda, Siyah’ın veziri ise iki hamle harcamış durumda. Açılış yarışı, şaha gelişimle cevap vererek kazanılır.
Yanıt: 4…Ng8-f6
Karar ver
Adım 5 · Kaybettiren araya girişi bul
Beyaz oynar
rnbqk1nr/ppp2ppp/4p3/3p4/1bPP4/5N2/PP2PPPP/RNBQKB1R w KQkq - 2 4b4’ten yine bir şah. Araya girmenin beş geçerli yolu var.
Bu cevaplardan biri veziri kaybettirir. Hangisi?
Kısa kontrol
- Vezir d2’ye
- At c3’e
- Fil d2’ye
Doğru cevabı göster
Doğru cevap: Vezir d2’ye — Evet: 4.Qd2’den sonra fil veziri alır, …Bxd2+. En değerli taşını araya koymak, ancak saldıran taş onu alamıyorsa güvenlidir.
- At c3’e — 4.Nc3 gayet iyi: hem araya girer hem gelişir. Siyah c3’te alabilir; fil ile atın adil bir değişimi olur.
- Fil d2’ye — 4.Bd2 gayet iyi: araya girer, gelişir ve değişim önerir. Nbd2 de iyidir.
Senin hamlen
Adım 6 · Şimdi sen oyna
Beyaz oynar
rnbqk1nr/ppp2ppp/4p3/3p4/1bPP4/5N2/PP2PPPP/RNBQKB1R w KQkq - 2 4Aynı şah. Araya, zaten gelişmek isteyen bir taşı koy.
İpucu: Araya girecek taş, zaten oyuna çıkmak isteyen taş olsun.
Hamle: 4.Nb1-d2
4.Nbd2. At hem araya giriyor hem gelişiyor; …dxc4’ten sonra fil daha sonra geri alabilir. Bu şah Siyah’a hiçbir şey kazandırmadı.
Burada bunlar da iyi
4.Bc1-d2— Bu da iyi: fil araya girer, gelişir ve değişimi önerir.4.Nb1-c3— Bu da iyi: hem gelişir hem araya girer; Siyah c3’te alabilir, adil bir değişim.
Neden başka bir hamle değil?
4.Nf3-d2— Gelişmiş atın d2’ye geri dönüyor ve kendi filini hapsediyor.4.Qd1-d2— …Bxd2+ vezirini alır. Devamı:4…Bb4xd2
Kendi başına
Adım 7 · Kendi başına
Beyaz oynar
r1b1kbnr/pppp1ppp/2n5/4P3/1q3B2/5N2/PPP1PPPP/RN1QKB1R w KQkq - 5 5Siyah’ın veziri bir yandan şah çekiyor, bir yandan da f4’teki filini gözüne kestirmiş. İkisini birden çözen tek cevabı bul.
İpucu: f4’teki fili askıda bırakan her araya giriş onu kaybettirir: …Qxf4. Araya girişlerden biri aynı zamanda vezire saldırıyor.
Hamle: 5.Bf4-d2
5.Bd2. Fil araya giriyor, korunuyor ve vezire saldırıyor: Siyah veziri yeniden oynamak zorunda. Korumasız filin güvende ve bir hamle kazandın.
Neden başka bir hamle değil?
5.Nb1-c3— …Qxf4 filini alır. Nd5 ile biraz oyun elde edersin ama neden bir taş veresin? Bd2 hem araya girer hem vezire vurur. Devamı:5…Qb4xf45.Nb1-d2— …Qxf4 fili kazanır. Devamı:5…Qb4xf45.c2-c3— Vezir saldırı altında, ama öylece filini alır: …Qxf4. Devamı:5…Qb4xf45.Nf3-d2— …Qxf4 fili kazanır, üstelik atın da geriye gitti. Devamı:5…Qb4xf45.Qd1-d2— …Qxb2 b piyonunu kapar ve a1’deki kaleye saldırır; Beyaz veziri vermeden kaleyi kurtaramaz. Devamı:5…Qb4xb2
Kısa bir tekrar
Uygulamada bu konum dersin kendisinde yer almaz; fikrin oturup oturmadığını görmek için daha sonra tekrar olarak karşına çıkar.
Senin hamlen
İtalyan şahı
Beyaz oynar
r1bqk2r/pppp1ppp/2n2n2/8/1bBPP3/5N2/PP3PPP/RNBQK2R w KQkq - 1 7Merkez az önce açıldı ve Siyah şah çekti. Rok hakkından vazgeçmeden cevabını ver.
İpucu: Şahın önüne gelişim sağlayan bir taş koy; şahın yerinden kıpırdamamalı.
Hamle: 7.Bc1-d2
7.Bd2. Gelişim sağlayan bir hamleyle cevap verdin; …Bxd2+ Nbxd2’den sonra Beyaz hem dolu bir merkezi hem de rok hakkını korur.
Burada bunlar da iyi
7.Nb1-d2— Bu da iyi: at araya girer ve …Nxe4’ten sonra Beyaz, d5 ve Nxd2 ile piyonunu geri alır.
Neden başka bir hamle değil?
7.Nb1-c3— Gambit yolu: 7.Nc3 Nxe4, oyun karşılığında bir piyon verir. Keskin — ve başka bir dersin konusu.7.Ke1-f1— Oynanabilir, ama şah kenara çekiliyor: oyun boyunca rok hakkın gider ve h1’deki kale hapsolur.7.Ke1-e2— e dikeyi açılmak üzereyken şah merkeze doğru yürüyor.7.Qd1-d2— …Bxd2+ veziri alır. Devamı:7…Bb4xd2
Ne öğrendin
Şah aldığında araya girme seçeneklerinle şah hamlelerini karşılaştır. Gelişim sağlayan araya girişi seç; saldıran taşın bedavaya alabileceği bir taşı asla araya koyma.
Bir sonraki oyununda
Şahın şah altındayken önce, yeni bir taşı oyuna sokan ya da şah çeken taşa saldıran bir araya giriş ara. Sonra araya koyduğun taşın korunduğunu doğrula. Şahı ancak daha iyi bir şey yoksa oynat.