İzle
Adım 1 · Atın yolu
Beyaz oynar
r2q1rk1/1bpnbppp/p2p1n2/1p2p3/4P3/1BPP1N1P/PP1N1PP1/R1BQR1K1 w - - 3 12At d2’ye gitti ki fil c2 karesini boş tutabilsin. d2’den geri, f1’e adım atıyor; oradan da f5 ile h5’e göz koyduğu g3’e geçiyor ve c1’deki fil nihayet serbest kalıyor. Siyah da …Re8 ve …Bf8 ile aynısını yapıyor: öteki taraftan aynı yeniden dizilme.
Varyant: 12.Nd2-f1 Rf8-e8 13.Nf1-g3 Be7-f8
Karar ver
Adım 2 · Nereye gidiyor?
Beyaz oynar
r2q1rk1/1bpnbppp/p2p1n2/1p2p3/4P3/1BPP1N1P/PP1N1PP1/R1BQR1K1 w - - 3 12Breyer konumu. Beyaz’ın atı d2’de duruyor.
d2’deki at nereye gidiyor?
Kısa kontrol
- f1’e, sonra g3 ya da e3’e
- b3’e
- Hiçbir yere: d2’den e4’ü koruyor
Doğru cevabı göster
Doğru cevap: f1’e, sonra g3 ya da e3’e — Evet. c1’deki filin yolunu açıyor ve oyunun karara bağlanacağı yere, şah kanadına ulaşıyor.
- b3’e — b3 filin karesi; oraya gidecek bir at fili tıkar. Yol f1’den geçiyor.
- Hiçbir yere: d2’den e4’ü koruyor — e4’ü zaten e1’deki kale koruyor; atın d2’de oturmaktan daha iyi işleri var.
Senin hamlen
Adım 3 · İlk adım
Beyaz oynar
r2q1rk1/1bpnbppp/p2p1n2/1p2p3/4P3/1BPP1N1P/PP1N1PP1/R1BQR1K1 w - - 3 12Her şey yerinde: yolun ilk adımını at.
İpucu: d2’deki atın yürüyeceği bir yol var. İlk adımı at.
Hamle: 12.Nd2-f1
12.Nf1. At ileri gitmek için geri çekiliyor: sırada g3 ya da e3 var, c1’deki fil de nefes alıyor. Merkez kapalıyken Siyah ağır bir hamleyi cezalandıramaz.
Burada bunlar da iyi
12.a2-a4— Bu da olur: a4 önce b5’i dürtüyor; at bir sonraki hamlede gider.12.Bb3-c2— Bu da olur: fil önceden c2’ye çekiliyor; arkasından Nf1 gelir.12.d3-d4— Bu da olur: merkezi şimdi açmak gerçek bir plan, at yolculuğunu sonra da yapabilir. Ama bu ders önce yolu istiyor.
Neden başka bir hamle değil?
12.c3-c4— Oynanabilir, ama at daha kıpırdamadan vezir kanadını sabitliyor; …c5 ile Siyah rahat eder.12.Ra1-b1— Oynanabilir, ama atın önünde koca bir yolculuk varken bu bir bekleme hamlesi.
İzle
Adım 4 · Ayna
Siyah oynar
r2q1rk1/1bpnbppp/p2p1n2/1p2p3/4P3/1BPP1N1P/PP3PP1/R1BQRNK1 b - - 4 12Siyah kaleyi e8’e getiriyor ve …Bf8’e hazırlanıyor: senin fikrinin aynadaki hâli. İki taraf da taşlarını yeniden diziyor.
Yanıt: 12…Rf8-e8
Senin hamlen
Adım 5 · Yolu tamamla
Beyaz oynar
r2qr1k1/1bpnbppp/p2p1n2/1p2p3/4P3/1BPP1N1P/PP3PP1/R1BQRNK1 w - - 5 13At f1’de. Yolu tamamla.
İpucu: f1’deki atın iki iyi karesi var. Birini seç.
Hamle: 13.Nf1-g3
13.Ng3. At g3’ten f5 ile h5’e göz koyuyor, c1’deki fil de nihayet dışarı çıkabiliyor. Yol üç hamle sürdü ve hiçbir şeye mal olmadı.
Burada bunlar da iyi
13.Nf1-e3— Bu da iyi: at e3’ten d5 ile f5’e bakar. İki kare de yolu tamamlar.13.Nf3-g5— Burada bu da güçlü: f3’teki at ile b3’teki fil birlikte f7’yi vuruyor. Manevradan daha keskin, ama sağlam.13.a2-a4— Bu da olur: önce a4; at yolu bir sonraki hamlede tamamlar.
Neden başka bir hamle değil?
13.Nf1-h2— At, hiçbir şeye bakmayan bir kareye doğru geri gidiyor; varılacak yer g3.13.Bc1-g5— Oynanabilir, ama …h6 fili kovalar ve yol tıkanır; önce Ng3, fil kendine yuvasını sonra bulur.
Senin hamlen
Adım 6 · Önce fil
Beyaz oynar
r1bq1rk1/2p1bppp/p2p1n2/np2p3/4P3/1BPP1N2/PP3PPP/RNBQR1K1 w - - 1 10Biraz geriye saralım: Siyah, at daha yola çıkmadan …Na5 oynadı ve filine vurdu. Fil güvene alınana kadar yol bekler.
İpucu: Fil saldırı altında. Atın yolculuğuna başlamadan önce fili kurtar.
Hamle: 10.Bb3-c2
10.Bc2. Fil c2’ye çekiliyor ve orada b1–h7 çaprazını elinde tutuyor: d4’ten sonra e4’ü korur, ileride de h7’ye nişan alır. Artık Nbd2–f1–g3 başlayabilir.
Neden başka bir hamle değil?
10.Nb1-d2— Oynanabilir, ama …Nxb3 axb3 gelir ve İspanyol fili bir kenar atına gitmiş olur. Onu elde tut: Bc2. Devamı:10…Na5xb3 11.a2xb310.h2-h3— Oynanabilir, ama …Nxb3 axb3 fil çiftini boş yere bırakıyor. Devamı:10…Na5xb3 11.a2xb310.d3-d4— …Nxb3 axb3 ve merkez açılırken fil çiftin çoktan gitmiş olur. Devamı:10…Na5xb3 11.a2xb310.a2-a4— …Nxb3 Qxb3 ve fil bir ata değişilmiş olur; a4 ise pek bir şey başarmaz. Devamı:10…Na5xb3 11.Qd1xb3
Karar ver
Adım 7 · Neden elde tutmalı?
Beyaz oynar
r1bq1rk1/2p1bppp/p2p1n2/np2p3/4P3/1BPP1N2/PP3PPP/RNBQR1K1 w - - 1 10Aynı tahta, tek bir soru.
…Nxb3 olmasına izin vermek yerine neden fili elde tutuyorsun?
Kısa kontrol
- b1–h7 çaprazını elinde tutuyor: d4’ten sonra e4’ü korur, ileride de h7’ye nişan alır
- Çünkü …Nxb3 şah olurdu
- Çünkü Bc2’den sonra a5’teki at kapana kısılır
Doğru cevabı göster
Doğru cevap: b1–h7 çaprazını elinde tutuyor: d4’ten sonra e4’ü korur, ileride de h7’ye nişan alır — Evet. c2’deki fil b1–h7 çaprazını elinde tutuyor: d4’ten sonra e4’ü korur, ileride de h7’ye nişan alır. Onu kenardaki bir ata değişmek, fil çiftini Siyah’a bedavaya vermek demek.
- Çünkü …Nxb3 şah olurdu — …Nxb3 şah olmaz. Fil, bir taktik yüzünden değil, yaptığı işler yüzünden tutulmaya değer.
- Çünkü Bc2’den sonra a5’teki at kapana kısılır — At kapana kısılmıyor; c6 ya da c4 üzerinden geri döner. Mesele filde.
Kendi başına
Adım 8 · Kendi başına
Beyaz oynar
r4rk1/2qbbppp/p2p1n2/npp1p3/3PP3/2P2N1P/PPBN1PP1/R1BQR1K1 w - - 3 13Chigorin dizilişi: fil çoktan c2’de, at d2’de; Siyah’ın taşları vezir kanadında toplanmış, gerginlik c5 ve e5’te. Beyaz’ın hamlesini seç.
İpucu: Fil güvende, merkez ayakta. Atın yolculuğunu başlat.
Hamle: 13.Nd2-f1
13.Nf1. Yine aynı yol: fil c2’de güvendeyken ve merkez ayakta dururken at g3 ya da e3’e yöneliyor. Siyah’ın vezir kanadı oyunu göründüğünden yavaş.
Burada bunlar da iyi
13.d4-d5— Bu da iyi: önce merkezi kapatmak; at kapalı cephenin arkasında rahatça manevrasını yapar.13.Re1-e2— Bu da olur: e4’ü korumada tutan ve e1’i boşaltan esnek bir kale hamlesi.
Neden başka bir hamle değil?
13.a2-a4— …cxd4 cxd4 Rfc8 gelir ve c2’deki fili yalnızca vezir korur: axb5’ten sonra …Qxc2 var, arkada da geri alacak kale duruyor. Vezir kanadını açmak Siyah’ın işine yarar. Devamı:13…c5xd4 14.c3xd4 Rf8-c813.b2-b3— …cxd4 cxd4 Rac8 ve c3 çöküyor: vezirle kaleler c dikeyine akıyor. Devamı:13…c5xd4 14.c3xd4 Ra8-c813.d4xc5— Oynanabilir, ama gerginliği çözüyor: …Qxc5 ile Siyah’ın taşları rahatlıyor.13.Bc2-d3— Fil yine hareket ediyor, üstelik d dikeyini tıkayan bir kareye; asıl plan atın yolu.
Kısa bir tekrar
Uygulamada bu konum dersin kendisinde yer almaz; fikrin oturup oturmadığını görmek için daha sonra tekrar olarak karşına çıkar.
Senin hamlen
Planı sürdür
Beyaz oynar
r2qrbk1/1bp2ppp/p1np1n2/1p2p3/4P3/1BPP1N1P/PP1N1PP1/R1BQR1K1 w - - 3 12Zaitsev dizilişi: Siyah’ın bir fili b7’ye, öteki geri f8’e gitti. Atın d2’de, b3’teki filine ise dokunulmadı. Ya planı sürdür ya da merkezi şimdi aç.
İpucu: Ya atın yolunu sürdür ya da at arkadan gelmeye hazırken merkezi aç.
Hamle: 12.Nd2-f1 veya 12.d3-d4
Nf1 yolu sürdürür; d4 ise merkezi açar ve at yine bir sonraki hamlede f1’e gelebilir. İkisi de İspanyol planının parçası.
Burada bunlar da iyi
12.Bb3-c2— Bu da olur: fil …Na5 gelmeden c2’ye çekiliyor.12.a2-a3— Bu da olur: a3, b4 karesini attan uzak tutar; yol bir sonraki hamlede devam eder.
Neden başka bir hamle değil?
12.Nf3-g5— Oynanabilir, ama …d5! ile karşılanır ve atın geri dönmesi gerekir; asıl plan manevra.12.a2-a4— Oynanabilir, ama önce …Na5 file vurur; manevrayı sürdüren hamle Nf1.
Ne öğrendin
…Na5 geldiğinde fil c2’ye, sonra Nbd2–f1–g3. Merkez kapalıyken ağır hamleler sorun değildir.
Bir sonraki oyununda
Kapalı İspanyol’da …Na5 geldikten sonra Bc2 oyna. Ardından Nbd2, Nf1 ve Ng3 (ya da Ne3). d4’ü, at f1’e geldiğinde ya da merkez istediğinde oyna; daha önce değil.