Πλακωτό: στήσιμο, κανόνες της μάνας και στρατηγική στο τάβλι

Όταν τελειώνουν οι πόρτες σε ένα ελληνικό ή κυπριακό τραπέζι, κανείς δεν μαζεύει το τάβλι. Οι δύο παίκτες στοιβάζουν και τα 15 πούλια του κάθε χρώματος στις δύο αντικριστές θέσεις 24 και ξεκινούν τη δεύτερη παρτίδα της τριάδας: το πλακωτό. Το ταμπλό μένει ίδιο — 24 θέσεις σε τέσσερις περιοχές των έξι, 15 πούλια ανά πλευρά (30 συνολικά), δύο εξάεδρα ζάρια με 36 πιθανές εκβάσεις και αντίθετη φορά κίνησης — αλλά μία αλλαγή ανατρέπει όσα ίσχυαν πριν από ένα λεπτό. Στο πλακωτό δεν χτυπάς· πλακώνεις^[1].

Κανένα πούλι δεν ανεβαίνει ποτέ στην μπάρα. Όταν ένα πούλι σου πατήσει σε ελεύθερο μονό του αντιπάλου, το παγιδεύει από κάτω: ένα και μόνο πούλι από πάνω κλείνει ήδη την πόρτα, το κάτω πούλι μένει ακίνητο ώσπου να φύγουν όλα τα αντίπαλα πούλια που το σκεπάζουν και κανείς δεν ξεκινά μάζεμα όσο έχει έστω ένα πλακωμένο πούλι. Αν μάλιστα μείνει μόνη η τελευταία σου «μάνα» στη θέση 24 και πλακωθεί ενώ η αντίπαλη μάνα είναι ελεύθερη, χάνεις αμέσως διπλό (2 πόντους)^[1].

Γι’ αυτό όσοι έχουν μάθει τις πόρτες ή το διεθνές τάβλι δυσκολεύονται στις πρώτες ζαριές του δεύτερου παιχνιδιού, καθώς στην οικογένεια με τις πόρτες, το πλακωτό, το φεύγα και τα υπόλοιπα παιχνίδια του ταβλιού οι προτεραιότητες αντιστρέφονται^[2]. Όπως έδειξαν το 2008 οι Merim Bilalić, Peter McLeod και Fernand Gobet σε εργαστηριακή μελέτη πάνω σε μετρ του σκακιού, οι αυτοματοποιημένες ρουτίνες καθηλώνουν το βλέμμα στις γνώριμες κινήσεις ακόμη κι όταν η θέση ζητά άλλη λογική^[3]. Στις πόρτες ένα χτύπημα νωρίς κοστίζει πιπ· στο πλακωτό μια πρόωρη φυγή από τη μάνα κοστίζει την παρτίδα.

Στήσιμο, κίνηση και κανόνες του πλακώματος

Στο αρχικό στήσιμο τα Λευκά βάζουν και τα 15 πούλια στη δική τους θέση 24 (πάνω δεξιά ως προς τα Λευκά) και κινούνται από το 24 προς το 1, με σπίτι τις θέσεις 6 έως 1. Τα Μαύρα στήνουν τα 15 πούλια απέναντι, στη θέση 1 των Λευκών (δική τους θέση 24), και κινούνται αντίθετα προς το 24, με σπίτι τις θέσεις 19 έως 24^[1]. Η αντίθετη κίνηση και η υποχρεωτική χρήση και των δύο ζαριών ακολουθούν τους κανόνες του ταβλιού, σελίδα που περιγράφει το διεθνές τάβλι (τις πόρτες μαζί με τον κύβο διπλασιασμού και το τριπλό), όπου η φορά στο ταμπλό και ο τρόπος που παίζονται οι ζαριές είναι ακριβώς ίδιοι.

Το μέτρημα πιπ αλλάζει ριζικά. Με 15 πούλια στη θέση 24, κάθε παίκτης ξεκινά από τα 360 πιπ (720 συνολικά στο ταμπλό), ενώ στις πόρτες και στο διεθνές τάβλι (2 στο 24, 5 στο 13, 3 στο 8, 5 στο 6) η αφετηρία είναι 167 πιπ. Τα 193 επιπλέον πιπ κάνουν την κούρσα 2,16 φορές μεγαλύτερη: με μέσο όρο 8,17 πιπ ανά ζαριά (294 πιπ στις 36 εκβάσεις), μια ανεμπόδιστη κούρσα απαιτεί κατά μέσο όρο 44,08 ζαριές στο πλακωτό αντί για 20,45 στις πόρτες^[1].

Τέσσερις κανόνες ορίζουν το πλάκωμα από την αρχή ως το τέλος:

1. Ανοιχτή θέση. Πατάς σε κενή θέση, σε θέση που έχει ήδη δικό σου πούλι στην κορυφή ή σε θέση με ένα ελεύθερο μονό πούλι του αντιπάλου.
2. Ένα πούλι από πάνω κάνει πόρτα. Μόλις πατήσεις σε ελεύθερο μονό του αντιπάλου, το κρατάς παγιδευμένο στη θέση του αντί να το στείλεις στην μπάρα. Στο πλακωτό ένα και μόνο πούλι από πάνω αρκεί για να κλείσει η πόρτα^[1]: ο αντίπαλος ούτε πατάει εκεί ούτε μπορεί να ξαναπλακώσει, ενώ εσύ μπορείς να ανεβάσεις δεύτερο ή τρίτο δικό σου πούλι από πάνω.
3. Ξεπλάκωμα. Το παγιδευμένο πούλι μένει ακίνητο ώσπου να φύγουν όλα τα αντίπαλα πούλια που στέκονται από πάνω του.
4. Φρένο στο μάζεμα. Κανείς δεν μπορεί να μαζέψει κανένα από τα 15 πούλια του όσο έστω ένα δικό του πούλι μένει πλακωμένο σε οποιαδήποτε από τις θέσεις 1 έως 24, ακόμη και μέσα στο ίδιο του το σπίτι^[1].

Ξεχώρισε επίσης το πλακωτό από το φεύγα και το ρωσικό μακρύ νάρντι. Στο μακρύ νάρντι βγαίνει μόνο ένα πούλι σε κάθε ζαριά από τη θέση 24 (με εξαίρεση δύο πούλια στην πρώτη ζαριά με 6-6, 4-4 ή 3-3), ενώ τόσο στο φεύγα όσο και στο μακρύ νάρντι απαγορεύεται να κλείσεις έξι συνεχόμενες θέσεις μπροστά και στα 15 πούλια του αντιπάλου. Στο πλακωτό βγάζεις ελεύθερα ένα, δύο ή τέσσερα πούλια από το 24 σε κάθε ζαριά και το εξάπορτο (έξι διαδοχικές πόρτες) επιτρέπεται χωρίς κανέναν περιορισμό^[2], όπως αναλύουμε και στο άρθρο για τα παιχνίδια φράγματος και το εξάπορτο στο τάβλι.

Μάνα, παραμάνα, προπαραμάνα και το διπλό

Οι τρεις πρώτες θέσεις από την αφετηρία σου (οι τρεις βαθύτερες μέσα στο σπίτι του αντιπάλου) έχουν δικά τους ονόματα στο ελληνικό τάβλι^[4]:

• Μάνα (θέση 24, θέση 1 στο σπίτι του αντιπάλου): η αρχική στοίβα και ειδικά το τελευταίο πούλι που απομένει εκεί.
• Παραμάνα (θέση 23, 1 πιπ μπροστά, θέση 2 του αντιπάλου): η πρώτη εναλλακτική άγκυρα δίπλα στη μάνα.
• Προπαραμάνα (θέση 22, 2 πιπ μπροστά, θέση 3 του αντιπάλου): το επόμενο σκαλοπάτι εξόδου και άμυνας.

Στην παραδοσιακή τριάδα (πόρτες, πλακωτό, φεύγα) στους 3, 5 ή 7 πόντους δεν υπάρχει κύβος διπλασιασμού — το «βίδο» μπήκε στις λέσχες της Νέας Υόρκης γύρω στο 1926^[5] — ούτε τριπλό των 3 πόντων. Κερδίζεις μονό (1 πόντο) αν μαζέψεις και τα 15 πούλια ενώ ο αντίπαλος έχει προλάβει να μαζέψει έστω ένα, ή διπλό (2 πόντους) αν δεν έχει μαζέψει κανένα. Παίρνεις όμως ακαριαίο διπλό (2 πόντους) και στη μέση της παρτίδας αν πλακώσεις τη μοναχική μάνα του αντιπάλου (όταν του έχει μείνει ένα τελευταίο πούλι στη δική του θέση 24) ενώ η δική σου μάνα δεν είναι πλακωμένη^[1].

Στο καφενείο, αν πλακώσεις την αντίπαλη μάνα ενώ έχεις ακόμη πούλι στη δική σου θέση 24, η παρτίδα συνεχίζεται ώσπου είτε να ξεφύγει η δική σου μάνα είτε να την πλακώσει κι ο αντίπαλος. Τι ισχύει όταν πλακωθούν και οι δύο μάνες;

• Κανόνας καφενείου: καμία μάνα δεν ξεπλακώνεται ποτέ, οπότε η παρτίδα λήγει ισοπαλία (0 πόντοι) και επαναλαμβάνεται^[4].
• Ψηφιακός κανόνας στο Boardgammon: αν πλακωθούν και οι δύο μάνες κανείς δεν κερδίζει επιτόπου και η παρτίδα συνεχίζεται με τα ελεύθερα πούλια ώσπου να μην απομένει νόμιμη κίνηση^[1].

Στο διάγραμμα τα Λευκά έχουν μία μάνα στο 24, ένα πλακωμένο πούλι στο 22, 2 στο 21, από 3 στις θέσεις 13, 6 και 5 και 2 στη θέση 4 (15 συνολικά)· τα Μαύρα κρατούν με ένα πούλι το 22, έχουν από 3 στις θέσεις 20, 19 και 15, από 2 στις 9 και 3 και μία μοναχική μάνα στη θέση 1 (15 συνολικά). Με 5-3, τα Λευκά παίζουν 6/1 (πλακώνοντας τη μαύρη μάνα) και 24/21, ανεβάζοντας τη δική τους τελευταία μάνα στην πόρτα του 21. Έχοντας αδειάσει το 24 και πλακώσει τη μαύρη μάνα, τα Λευκά κερδίζουν επιτόπου διπλό (2 πόντους) παρότι είχαν πλακωμένο πούλι στο 22^[1].

Τα μαθηματικά του ανοίγματος και μια θέση μέσης παρτίδας

Σε αντίθεση με τις 15 αρχικές ζαριές στις πόρτες και στο διεθνές τάβλι, όπου το 3-1 ή το 6-1 χτίζει πόρτα χωρίς μονό πούλι, στην πρώτη ζαριά του πλακωτού μόνο οι έξι διπλές στις 36 ζαριές (άσοι 1-1, 2-2, 3-3, ντόρτια 4-4, πεντάρες 5-5, εξάρες 6-6, δηλαδή 16,67%) μετακινούν τέσσερα πούλια ανά ζεύγη χωρίς να αφήσουν κανένα μονό. Και οι 30 απλές ζαριές (83,33%, 15 συνδυασμοί επί δύο διατάξεις) αφήνουν αναγκαστικά είτε ένα μονό (έως 11 πιπ μπροστά με 6-5) είτε δύο μονά με χώρισμα δύο πουλιών^[6].

Τα πρώτα μονά μακριά από την αντίπαλη μάνα κινδυνεύουν ελάχιστα: από τη στοίβα στη θέση 1 η μεγαλύτερη απλή ζαριά φτάνει τα 11 πιπ, άρα ένα μονό σε απόσταση 13 ή 19 πιπ δεν κινδυνεύει από καμία από τις 36 ζαριές (0%) για άμεσο πλάκωμα από εκείνη τη στοίβα^[6]. Το χώρισμα νωρίς σου δίνει χτίστες για εξωτερικές πόρτες χωρίς να αδειάζει τους φρουρούς της μάνας.

Στη θέση μέσης παρτίδας πάνω στο ταμπλό «Greek Café», τα Λευκά έχουν 2 πούλια στο 24 (ασφαλισμένη μάνα), 2 στο 22, 4 στο 18, 3 στο 10, 2 στο 8 και 2 στο 6 (15 συνολικά). Τα Μαύρα έχουν μία μοναχική μάνα στο 1, 2 στην προπαραμάνα (θέση 3), ένα μονό στη θέση 12, από 3 στις θέσεις 14, 17 και 19 και 2 στη θέση 20 (15 συνολικά). Τα Λευκά ρίχνουν 6-4 και παίζουν 18/12, 10/6^[1]:

• Το 18/12 πλακώνει το μονό των Μαύρων στο 12, κλείνοντας αμέσως την πόρτα με ένα πούλι και κρατώντας τρία πούλια στο 18.
• Το 10/6 ανεβάζει τρίτο πούλι ως χτίστη στη θέση 6 (5 πιπ από τη μαύρη μάνα, απειλή διπλού σε 15 από τις 36 ζαριές ή 41,67% στην επόμενη ζαριά) χωρίς να αφήνει κανένα λευκό μονό, αντί για το επικίνδυνο σλοτ 10/4 μόλις 3 πιπ μπροστά από τη θέση 1, εφαρμόζοντας στην πράξη τη βασική στρατηγική για το τάβλι.

Οι πιθανότητες στις 36 ζαριές απέναντι σε μοναχική μάνα

Όταν η μάνα μείνει μόνη στη θέση 1 του αντίπαλου σπιτιού με ανοιχτές τις ενδιάμεσες θέσεις, οι βολές στις 36 ζαριές κλιμακώνονται απότομα^[6]:

• Ένας χτίστης στα 7 πιπ (θέση 8): μόνο τα έμμεσα 6-1, 1-6, 5-2, 2-5, 4-3, 3-4, δηλαδή 6 στις 36 (16,67%).
• Ένας χτίστης στο 1 πιπ (θέση 2): κάθε ζαριά με άσο, δηλαδή 11 στις 36 (30,56%).
• Ένας χτίστης στα 5 πιπ (θέση 6): 11 άμεσα πεντάρια συν τα 4-1, 1-4, 3-2, 2-3 (οι άσοι 1-1 φτάνουν στα 4 πιπ), δηλαδή 15 στις 36 (41,67%).
• Ένας χτίστης στα 6 πιπ (θέση 7): 11 εξάρια συν τα 5-1, 1-5, 4-2, 2-4, 3-3, 2-2, δηλαδή 17 στις 36 (47,22%).
• Δύο χτίστες στα 5 και 3 πιπ (θέσεις 6 και 4): 25 στις 36 (69,44%).
• Δύο χτίστες στα 6 και 5 πιπ (θέσεις 7 και 6): 28 στις 36 (77,78%).
• Τρεις χτίστες στα 6, 5 και 4 πιπ (θέσεις 7, 6, 5) σε ανοιχτό σπίτι: ξεφεύγει μόνο το ασόδυο 1-2 και 2-1 (2 στις 36 ή 5,56%), άρα 34 στις 36 (94,44%).
• Τέσσερις χτίστες στα 6, 5, 4 και 3 πιπ (θέσεις 7, 6, 5, 4): 36 στις 36 (100%).

Ακόμη κι αν κρατάς κλειστές και την παραμάνα (θέση 2) και την προπαραμάνα (θέση 3), το τείχος αυτό δεν σώζει μια μοναχική μάνα απέναντι σε τρεις χτίστες στις θέσεις 7, 6 και 5: και οι 27 ζαριές με 4, 5 ή 6 προσγειώνονται απευθείας στο 1, ενώ τα 3-3, 2-3, 3-2, 1-3 και 3-1 πατούν ενδιάμεσα στην ανοιχτή θέση 4, δίνοντας 32 στις 36 ζαριές (88,89%)^[6]. Κανόνας επιβίωσης: μην αφήνεις ποτέ μόνη τη μάνα υπό πολιορκία· κράτα τα δύο τελευταία πούλια μαζί ώσπου μια ζαριά να τα σηκώσει ταυτόχρονα σε κλειστή πόρτα.

Από τη βυζαντινή τάβλη στη μαχμπούσα, το χάπις και την τάπα

Όπως καταγράφει ο H. J. R. Murray, η μεσογειακή οικογένεια των 24 θέσεων κατάγεται από τη ρωμαϊκή και βυζαντινή τάβλη (γνωστή από το επίγραμμα του 480 μ.Χ. για την παρτίδα του αυτοκράτορα Ζήνωνα με τρία ζάρια) και το περσικό ναρντ του 6ου αιώνα (12 θέσεις ανά μισό του ταμπλό για τους μήνες, 24 για τις ώρες και 30 πούλια για τις ημέρες)^[4].

Στη σελίδα για το τάβλι από χώρα σε χώρα φαίνεται πώς το ίδιο παιχνίδι πλακώματος απλώθηκε γύρω από τη Μεσόγειο^[7]: ως αραβική μαχμπούσα (Mahbousa, «φυλακισμένη», ξεχωριστή από το παιχνίδι κούρσας Tawlet 31 στους 31 πόντους), τουρκικό χάπις τάβλα (Hapis tavla), εβραϊκή μαχμπούσα (Mahbusa), περσικό μαχμπουσέ (Mahbouseh) και στα Βαλκάνια (Βουλγαρία και Βόρεια Μακεδονία) ως τάπα (Tapa, το μεσαίο παιχνίδι τριάδας ανάμεσα σε Tabla και Gulbara)^[4]. Δίπλα στις διαφορές ανάμεσα σε τάβλι, τάβλα, νάρντι και σες μπες, η σύγκριση έχει ως εξής:

Γιατί οι συνήθειες από τις πόρτες κοστίζουν στο πλακωτό

Δύο γνωστικές παγίδες εξηγούν τα πιο συχνά λάθη στο πλακωτό, αν τις διαβάσουμε αυστηρά μέσα στα όρια των μελετών τους.

Φαινόμενο Einstellung: τα αντανακλαστικά από τις πόρτες

Το 2008 στο Cognition (108, σελ. 652–661) οι Bilalić, McLeod και Gobet εξέτασαν 16 μετρ του σκακιού σε δύο πειράματα (οκτώ ανά πείραμα, μέσο Elo 2.262, τυπική απόκλιση 165 έναντι μέσου όρου 1.500 των παικτών συλλόγου, συν 24 παίκτες σε τρεις βαθμίδες από 2.126 έως 2.520 Elo στο τρίτο πείραμα)^[3]. Όταν ένα γνώριμο πνιγμένο ματ πέντε κινήσεων συνυπήρχε με συντομότερο ματ τριών κινήσεων, η εξοικείωση έριξε την απόδοση κατά περίπου τρεις τυπικές αποκλίσεις (γύρω στους 300 βαθμούς Elo): πάνω από το 50% των προσηλώσεων του βλέμματος έμεινε στα τετράγωνα της ρουτίνας των πέντε κινήσεων, ενώ χωρίς αυτήν και οι οκτώ στους οκτώ μετρ (100%) έβρισκαν αμέσως το ματ σε τρεις κινήσεις. Η μελέτη εξέτασε εργαστηριακά προβλήματα σκακιού και όχι το πλακωτό ή κάποια κλινική εξάσκηση του μυαλού, δείχνει όμως καθαρά πώς οι αυτοματισμοί από τις πόρτες τραβούν το χέρι σε πρόωρα σλοτ και βιαστικό άδειασμα του 24.

Γιατί αργούμε να ξεπλακώσουμε: το φαινόμενο της κτήσης

Πολλοί παίκτες κρατούν ένα παλιό πλάκωμα ώσπου να γκρεμιστεί το δικό τους σπίτι, ενώ το έγκαιρο ξεπλάκωμα θα τους έδινε καθαρή κούρσα. Το 1988 στο Journal of Risk and Uncertainty (1, σελ. 7–59) οι William Samuelson και Richard Zeckhauser κατέγραψαν τη μεροληψία υπέρ της υπάρχουσας κατάστασης σε 486 φοιτητές (66 συγκρίσεις επιλογών), σε 9.185 εργαζομένους του Χάρβαρντ την περίοδο 1980–1986 σε οκτώ προγράμματα υγείας (μόλις γύρω στο 3% άλλαζε ετησίως, κρατώντας τα παλιά προγράμματα δύο έως τέσσερις φορές συχνότερα από τους νεοπροσληφθέντες) και σε 850.000 ασφαλισμένους του TIAA-CREF (το 72% δεν έκανε καμία αλλαγή κατανομής σε όλη τη σταδιοδρομία του και μόνο το 28% έκανε έστω μία)^[8]. Το 1991 στο Journal of Economic Perspectives (5, σελ. 193–206) οι Daniel Kahneman, Jack Knetsch και Richard Thaler έδειξαν το φαινόμενο της κτήσης: 44 φοιτητές στο Κορνέλ με 22 κούπες καφέ λιανικής αξίας 6,00 δολαρίων έκαναν μόλις τέσσερις, μία, δύο και δύο ανταλλαγές σε τέσσερις διαδοχικές αγορές έναντι 11 προβλεπόμενων (50%), αποτιμώντας την κούπα τους στα 5,25 δολάρια έναντι 2,25–2,75 δολαρίων των αγοραστών (αναλογία περίπου 2 προς 1), ενώ 77 φοιτητές στο Σάιμον Φρέιζερ ζήτησαν 7,12 δολάρια ως πωλητές έναντι 3,12 δολαρίων όσων διάλεγαν ελεύθερα ανάμεσα στην κούπα και σε μετρητά και 2,87 δολαρίων των αγοραστών^[9]. Καμία από τις δύο μελέτες δεν εξέτασε επιτραπέζια παιχνίδια ή το πλακωτό· πρόκειται για έρευνες οικονομικής συμπεριφοράς, που κατ’ αναλογία εξηγούν γιατί το πλάκωμα που ήδη «κατέχεις» μοιάζει διπλάσια πολύτιμο από την πόρτα που χάνεις κρατώντας το.

Κοινωνικό παιχνίδι στην τρίτη ηλικία: συσχέτιση, όχι πρόληψη

Το 2003 στο New England Journal of Medicine (348, τεύχος 25, σελ. 2508–2516) ο Joe Verghese και οι συνεργάτες του παρακολούθησαν 469 ενήλικες άνω των 75 ετών χωρίς αρχική άνοια για διάμεσο διάστημα 5,1 ετών (έως 21 έτη, 124 περιστατικά άνοιας) και κατέγραψαν σταθμισμένο λόγο κινδύνου 0,26 για όσους έπαιζαν συχνά επιτραπέζια (74% χαμηλότερος παρατηρούμενος κίνδυνος έναντι της σπάνιας ενασχόλησης και 0,93 ή 7% για κάθε επιπλέον μονάδα στην κλίμακα νοητικής δραστηριότητας)^[10]. Επειδή επρόκειτο για μελέτη παρατήρησης και όχι τυχαιοποιημένη δοκιμή, η αντίστροφη αιτιότητα και οι συγχυτικοί παράγοντες δεν αποκλείονται: καμία μελέτη δεν δείχνει ότι το τάβλι ή το πλακωτό προλαμβάνει την άνοια ούτε ότι ανεβάζει το IQ, όπως εξηγούμε αναλυτικά στο άρθρο για το τι δείχνουν οι έρευνες για το τάβλι και τον εγκέφαλο.

Πού μπορείς να μάθεις και να παίξεις πλακωτό

Ξεκίνα από τον οδηγό μας για τους κανόνες και τη στρατηγική του πλακωτού και εξασκήσου βήμα βήμα στα τέσσερα διαδραστικά μαθήματα πλακωτού στη σελίδα με τα δωρεάν μαθήματα ταβλιού^[11]. Στο πρόγραμμα περιήγησης, η ζωντανή εύρεση αντιπάλου όταν θέλεις να παίξεις τάβλι online δωρεάν αφορά το διεθνές τάβλι ώστε όλοι να συναντιούνται σε κοινή δεξαμενή παικτών, ενώ το ίδιο το πλακωτό το παίζεις ανά πάσα στιγμή κατεβάζοντας την εφαρμογή Boardgammon (διαθέσιμη σε 11 γλώσσες) εναντίον υπολογιστή ή με φίλο στην ίδια συσκευή^[11].

Πηγές

1. Boardgammon. “Plakoto: Greek Pinning Backgammon Rules and Strategy.”
2. Boardgammon. “Backgammon Variants: Games in the Tables Family.”
3. Bilalić, M., McLeod, P., & Gobet, F. (2008). “Inflexibility of experts—Reality or myth? Quantifying the Einstellung effect in chess masters.” Cognition, 108(3), 652–661.
4. Murray, H. J. R. (1952). A History of Board-Games Other than Chess. Oxford: Clarendon Press.
5. Jacoby, O., & Crawford, J. R. (1970). The Backgammon Book. New York: Viking Press.
6. Boardgammon. “Backgammon Strategy Guide.”
7. Boardgammon. “Backgammon Culture Around the World.”
8. Samuelson, W., & Zeckhauser, R. (1988). “Status Quo Bias in Decision Making.” Journal of Risk and Uncertainty, 1(1), 7–59.
9. Kahneman, D., Knetsch, J. L., & Thaler, R. H. (1991). “Anomalies: The Endowment Effect, Loss Aversion, and Status Quo Bias.” Journal of Economic Perspectives, 5(1), 193–206.
10. Verghese, J., Lipton, R. B., Katz, M. J., Hall, C. B., Derby, C. A., Kuslansky, G., Ambrose, A. F., Sliwinski, M., & Buschke, H. (2003). “Leisure Activities and the Risk of Dementia in the Elderly.” New England Journal of Medicine, 348(25), 2508–2516.
11. Boardgammon. “Interactive Backgammon Lessons.”

Βρήκες λάθος ή κάποια φράση που δεν στέκει; Γράψε μας